Hesaptan izinsiz para çıkışı, aracı platform üzerinden yapılan transferin kaybolması veya kripto varlık işlemlerinde yaşanan uyuşmazlıklarda dosyanın gücü tek bir şeye bağlıdır: işlemin dijital izinin eksiksiz paketlenmesi. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 hükmünün kesiştiği bu alanda, delil ne kadar geç toplanırsa geri getirilmesi o kadar zorlaşır.
İşlem Zincirini Baştan Sona Çıkarmak
İlk adım, paranın çıktığı andan son durağa kadar izlediği yolun kesintisiz biçimde belgelenmesidir. Bunun için gönderen hesap ekstresi, alıcı IBAN bilgisi, işlem referans numarası, tarih-saat damgası, aracı kuruluş adı ve varsa ara hesaplar sıraya dizilir. Kripto varlık işlemlerinde ise işlem kimliği, cüzdan adresleri, ağ bilgisi ve borsa hesap hareket dökümü aynı çizelgeye eklenir. Zincirde bir halka eksik kaldığında, sonraki aşamada yapılacak bloke talebi dayanaksız kalır.
Delil Paketinin İçeriği
- Hesap açılış belgeleri, çerçeve sözleşme ve kullanıcı sözleşmesinin işlem tarihindeki sürümü
- Doğrulama kayıtları: tek kullanımlık şifre mesajları, e-posta bildirimleri, uygulama içi onay ekranları
- Cihaz ve oturum kayıtları ile IP bilgisi talebi
- Yönlendirme yapan kişi veya platformla yürütülen tüm yazışmaların bütünlüklü dökümü
- Reklam, tanıtım ve vaat içeren ekran görüntülerinin yayın tarihleriyle birlikte kaydı
- Ödeme kuruluşuna yapılan ilk bildirimin tarihini gösteren belge
Kuruluşa Bildirim: Süre Neden Kritik
Yetkisiz işlem iddiasında bulunan kullanıcının, durumu öğrenir öğrenmez ödeme hizmeti sağlayıcısına bildirmesi beklenir. Bildirimin gecikmesi, sorumluluk dengesini kullanıcı aleyhine çevirebilir. Bu nedenle bildirim, telefonla yapılsa dahi ardından yazılı olarak tekrarlanmalı ve kuruluşun verdiği başvuru numarası kayıt altına alınmalıdır. Kuruluşun cevabı, sonraki idari ve yargısal başvuruların ekinde yer alır.
Şikâyet ve Bildirim Mercilerinin Sıralanması
- Önce ödeme kuruluşunun kendi müşteri şikâyet mekanizması işletilir.
- Aklama şüphesi doğuran işlemlerde ilgili kuruluşların bildirim yükümlülüğü gündeme gelir.
- Suç şüphesi varsa Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu yapılır ve hesaplara tedbir konulması istenir.
- Tedbir talebi, işlem zinciri çizelgesiyle birlikte sunulduğunda somut biçimde değerlendirilebilir.
- Zarar tazmini için genel hükümlere dayalı dava yolu ayrıca planlanır.
Zamanaşımını ve Kayıt Saklama Sürelerini Birlikte Takip Etmek
Dosyada iki ayrı saat işler: alacak veya tazminat talebine ilişkin zamanaşımı ile kuruluşların kayıtları saklama süresi. İkincisi dolduğunda, davanın esasına ilişkin haklar sürüyor olsa bile ispat aracı kalmayabilir. Bu nedenle kayıtların muhafazasına yönelik talep, dosyanın en erken aşamasında yazılı olarak iletilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İşlemin türü, kuruluşun statüsü ve varlığın niteliği izlenecek yolu değiştirdiğinden, delil paketi tamamlanır tamamlanmaz konunun bir hukukçuyla değerlendirilmesi yararlı olacaktır.