Hesabına erişemeyen bir kişinin ilk refleksi bankayla iletişime geçmek olur; oysa çözümün adresi çoğu zaman banka değildir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile TCK 282 kapsamındaki soruşturmalar ve sermaye piyasası tarafındaki kripto düzenlemeleri farklı tedbir mekanizmaları öngörür. Yanlış mercie yapılan itiraz sırf zaman kaybı değildir; tedbirin devam ettiği süre boyunca fon hareketsiz kalır.
Blokenin Türünü Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine benzeyen ama hukuken ayrı dört durum vardır.
- Adli mercilerin kararına dayanan elkoyma tedbiri.
- Şüpheli işlem bildirimi sonrası işlemin geçici olarak askıya alınması.
- Bankanın kendi mevzuat ve sözleşme hükümlerine dayanarak uyguladığı kısıtlama.
- İcra takibi kaynaklı haciz.
Bu ayrım yapılmadan yazılan dilekçe, çoğunlukla ilgisiz bir birime yönlendirilir. Bankadan alınacak yazılı bilgi talebi, kısıtlamanın hangi kararla ve hangi tarihte uygulandığını öğrenmenin en hızlı yoludur.
İtirazın Yöneltileceği Merci
Adli tedbirlerde itiraz, kararı veren veya kanunda gösterilen hâkimliğe yapılır ve süreye tabidir. İdari nitelikte bir işlem söz konusuysa idari yargı yolu gündeme gelir. İcra haczinde ise dosya üzerinden işlem yapılır ve haczedilemezlik iddiası şikâyet yoluyla ileri sürülür. Dilekçede talep tek cümleyle somutlaştırılmalıdır: tedbirin tamamen kaldırılması mı, kapsamının belirli bir tutarla sınırlandırılması mı, yoksa maaş ve nafaka gibi belirli girişlerin serbest bırakılması mı isteniyor?
Fonun Meşru Kaynağını Belgelemek
Aklama şüphesine dayanan tedbirlerde tartışmanın merkezi, paranın nereden geldiğidir. Bu nedenle savunma kronolojik bir para akışı anlatısı üzerine kurulur: gelirin kaynağı, hesaba giriş tarihi ve tutarı, varsa kripto varlık platformlarındaki işlem geçmişi, satış sözleşmeleri, tapu veya araç devir kayıtları, vergi beyanları ve ücret bordroları. Platform kayıtlarının indirilebilir olduğu süre sınırlı olabildiğinden bu belgeler erkenden toplanmalıdır.
Süreç Devam Ederken Yapılabilecekler
Tedbir kalkmadan da zararın büyümesi sınırlanabilir: otomatik ödeme talimatlarının alternatif bir hesaba taşınması, ticari ilişkilerde karşı taraflara durumun yazılı bildirilmesi ve soruşturma dosyasına ifade verirken belge listesinin tutanağa geçirilmesi bunların başında gelir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır; tedbirin dayanağı ve dosyanın gizlilik durumu izlenecek adımları değiştirir. Hesap hareketleriyle ilgili bir işlem yapmadan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.