İcra takibinde en çok şikâyet edilen iki aşama maaş haczi ile satıştır. Her ikisinde de tarafların kaybı genellikle hakkın bulunmamasından değil, kısa sürelerin ve dosya kayıtlarının takip edilmemesinden doğar. Bu rehber, borçlu ve alacaklı tarafta ayrı ayrı işleyen kontrol noktalarını sıralar.
Maaş Haczinde Sınırın Doğru Uygulanması
İcra ve İflas Kanunu, maaş ve ücretlerin ancak belirli bir oranda haczedilebileceğini, bu oranın dörtte birden az olamayacağını düzenler; nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir rejim geçerlidir. Uygulamada sık görülen hata, işverenin kesinti oranını mevzuata aykırı biçimde belirlemesi veya birden fazla dosya için üst üste kesinti yapmasıdır. Bordro üzerinden yapılan kesintinin hangi dosyaya, hangi oranla gittiği her ay kontrol edilmelidir. Yanlış kesintiye karşı icra mahkemesine şikâyet yolu bulunmakla birlikte, bunun için kesintiyi gösteren bordro ve dosya hesabı gerekir.
Hangi Alacağın Haczedilemeyeceğini Bilmek
- Emekli aylıkları ve sosyal güvenlik ödemeleri bakımından özel koruma hükümleri
- Nafaka ödemeleri ve bazı sosyal yardımların durumu
- Borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu eşyalara ilişkin sınırlar
- Aynı ücret üzerinde birden çok dosyanın sıra cetveli sorunu
- Haciz ihbarnamesine işverenin süresinde cevap vermemesinin sonuçları
Satış Sürecinde Kritik Duraklar
Satış aşaması, elektronik ortamda yürütülen ilan ve teklif süreçleriyle işler. Bu aşamada üç durak ayrı ayrı izlenmelidir: kıymet takdirinin tebliği, satış ilanının tebliği ve ihalenin yapıldığı gün. Kıymet takdirine itiraz ve ihalenin feshi talepleri kısa ve hak düşürücü nitelikte sürelere bağlıdır; süre geçtikten sonra değer düşüklüğü ne kadar açık olsa da tartışılamaz. Bu nedenle taşınmazı bulunan borçlu, dosyadaki tebligat hareketlerini haftalık olarak kontrol etmelidir.
Tebligat: Sessizce İşleyen Risk
Dosyadaki en yaygın hak kaybı, tebligatın usulüne aykırı yapıldığının çok sonra fark edilmesidir. Adres kaydının güncel olmaması, tebliğ mazbatasındaki şerhin eksikliği veya tebligatın komşuya bırakılması gibi durumlar itiraz konusudur; ancak itirazın dayanağı mazbatanın kendisidir. Bu nedenle dosyadaki her tebligat evrakının kopyası alınmalı ve tarihleri tek bir çizelgeye işlenmelidir.
Alacaklı Tarafında Tahsil Odaklı Kontrol
Alacaklı bakımından risk, dosyanın işlemsiz kalması ve haczin düşmesidir. Haciz tarihleri, satış talebi süresi ve yenileme işlemleri takvime bağlanmalıdır. Ayrıca borçlunun malvarlığı araştırmasının tek bir kaleme, örneğin yalnızca maaş haczine indirgenmesi tahsil süresini gereksiz uzatır; taşınmaz, araç, banka ve üçüncü kişilerdeki alacaklar birlikte araştırılmalıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında yürütülen ilgili davalarla icra dosyasının eşgüdümü de ayrıca planlanmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir; her icra dosyası kendi takip türü ve tebligat geçmişiyle değerlendirilmelidir. Maaşınıza haciz konulduysa veya taşınmazınız satışa çıkarıldıysa, süreler çok kısa işlediği için hemen hukuki destek almanız yerinde olur.