İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklının da başvurabildiği hızlı bir yol olduğu için uygulamada en sık karşılaşılan takip türüdür. Borçlu açısından ise en kritik nokta, ödeme emrinin tebliğinden sonra işleyen kısa süredir. İİK ve HMK çerçevesinde, bu sürecin maaş haczine kadar uzanan aşamalarını ele alalım.
Yedi Günlük İtiraz Süresi
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi yedi gündür ve bu süre içinde icra dairesine yapılan itiraz, kural olarak takibi durdurur. Süre kaçırıldığında takip kesinleşir; artık borcun esasına ilişkin tartışma icra dairesinde değil, ayrı bir dava yoluyla yürütülebilir. İtirazın yalnızca borcun bir kısmına yöneltilmesi hâlinde itiraz edilen tutarın açıkça gösterilmesi gerekir; aksi hâlde itiraz belirsiz kabul edilebilir.
İmzaya İtiraz Ayrı Bir Başlıktır
Takip bir senede dayanıyorsa ve borçlu imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürüyorsa, bu itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir. Yalnızca borca itiraz edildiğinde imza kabul edilmiş sayılabilir. Bu ayrım, sonraki aşamada yapılacak inceleme ile sonucun tamamen değişmesine yol açtığından, itiraz metni yazılırken en çok dikkat edilmesi gereken noktadır.
Haciz Aşamasına Geçildiğinde
- Haciz ihbarnamesinin kime ve hangi tarihte tebliğ edildiği kontrol edilir.
- İşverene bildirilen kesinti oranı ve başlangıç tarihi karşılaştırılır.
- Birden fazla dosyadan kesinti varsa sıra ve öncelik ilişkisi incelenir.
- Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin durumlar tespit edilir.
- Usulsüz bir işlem varsa şikâyet yoluna süresi içinde başvurulur.
Maaş Haczinde Sınırlar
İcra ve İflas Kanunu, maaş ve ücretlerin tamamının değil, kanunda belirlenen ölçüde haczedilebileceğini öngörür. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında değerlendirilir. Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca emekli aylıkları kural olarak haczedilemez; borçlunun bu yönde verdiği yazılı muvafakat ise ayrı bir tartışma doğurur. Uygulamada sık görülen hata, kesintinin kanuni sınırın üzerinde yapılması ve bunun fark edilmeden aylarca sürmesidir. Bordroların düzenli kontrolü bu nedenle önemlidir.
İşverenin Konumu
Maaş haczinde işveren, taraf olmasa da sorumluluk üstlenen bir konumdadır. İhbarnameye süresinde cevap vermemek veya kesintiyi yapmamak, işveren bakımından ayrı sonuçlar doğurabilir. Borçlunun işten ayrılması hâlinde bu durumun icra dairesine bildirilmesi gerekir.
Dosyayı Kapatırken
- Ödenen tutarların dosya hesabıyla uyumu kontrol edilir.
- Faiz ve masraf kalemlerinin dayanağı istenir.
- Borç bittiğinde hacizlerin kaldırıldığı yazılı olarak teyit edilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takibin dayanağı ve tebligatın usulü sonucu değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığında süre işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme almanız önemlidir.