Aklama şüphesiyle başlayan soruşturmalarda ilk ve en ağır etki, hesapların kullanılamaz hâle gelmesidir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ve TCK'nın 282. maddesi ekseninde hazırlanan bu rehber, savcılık aşamasında delil yönetimini ele alır.
Şüpheli İşlem Bildiriminden Soruşturmaya
Süreç çoğu zaman bir yükümlünün şüpheli işlem bildirimiyle başlar. Bildirim, tek başına suç isnadı anlamına gelmez; ancak inceleme sonucunda dosya adli mercilere iletildiğinde savunmanın kurgusu tümüyle değişir. Bu nedenle ilk aşamada yapılması gereken, hangi işlemin şüphe konusu olduğunun ve hangi tarih aralığının incelendiğinin netleştirilmesidir. Kapsam belirlenmeden hazırlanan savunma dilekçesi, dosyaya cevap vermez.
Fon Kaynağının Belgelenmesi
Aklama isnadına karşı savunmanın çekirdeği, malvarlığının meşru kaynağını gösteren kesintisiz bir zincirdir:
- Gelirin doğduğu işlem: satış sözleşmesi, fatura, tapu, ücret bordrosu
- Gelirin banka sistemine giriş anı ve açıklamalı dekontlar
- Vergisel beyanla uyum: ilgili dönem beyannameleri
- Kripto varlık söz konusuysa platform hesap dökümü, cüzdan adresleri ve transfer kayıtları
- Üçüncü kişilerden gelen transferlerde bu kişilerle ilişkinin belgesi
Zincirde açıklanamayan tek bir halka, bütün savunmanın gücünü düşürür.
Blokeye Karşı Ne Yapılır
Hesaplar üzerindeki tedbir ve el koyma işlemlerine karşı kanun yolu, ilgili hâkimliğe yapılacak itirazdır ve bu itiraz kısa sürelere tabidir. Sürenin başlangıcı kararın öğrenilmesi ya da tebliğine bağlı olduğundan, tebligattaki gecikme doğrudan hak kaybına yol açar. Bankadan gelen bilgilendirme mesajının tarihi, dosyaya erişim talebinin yapıldığı gün ve kararın örneğinin alındığı tarih ayrı ayrı kaydedilmelidir. Kısıtlama kararı bulunan dosyalarda savunmanın hangi bilgilere erişebildiği de tutanakla belirlenmelidir.
Öncül Suç Tartışması
Aklama isnadı, kural olarak bir öncül suçtan elde edilmiş malvarlığı değerini gerektirir. Öncül suça ilişkin somut bir tespit yoksa, bu husus savunmanın merkezine yerleştirilmelidir. İsnadın yalnızca işlem hacmine veya hesap hareketliliğine dayanması hâlinde, ticari faaliyetin olağan akışını gösteren veriler sunulmalıdır.
Dijital Verinin Korunması
Kripto işlemlerinde zincir üzerindeki kayıtlar kalıcıdır; ancak platform içi kayıtlar hesap kapandığında erişilemez hâle gelebilir. Bu nedenle işlem geçmişinin dışa aktarılması ve saklanması, soruşturma başlar başlamaz yapılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Soruşturmanın kapsamı ve el koyma kararının gerekçesi izlenecek yolu belirlediğinden, itiraz süreleri işlemeye başlamadan bir ceza hukukçusundan destek alınması gerekir.