İlamsız takipte alacaklının elinde bir mahkeme kararı bulunmaz; takip, ödeme emrinin borçluya tebliğiyle şekillenir. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte, hesaplara uygulanan elektronik hacizle karşılaşan borçlunun ilk sorusu genellikle ödeme emrinin kendisine ne zaman ulaştığıdır.
İtiraz Süresinin Başlangıcını Belirlemek
Ödeme emrine itiraz süresi, tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar. Tebliğ mazbatasında yazan adres, borçlunun o tarihteki yerleşim yeriyle uyuşmuyorsa veya tebligat komşuya ya da apartman görevlisine yapılmışsa, usule uygunluk ayrıca incelenir. Bu incelemede mazbatadaki şerhlerin okunabilir olması, adres kayıt sistemindeki kaydın tarihi ve varsa taşınmaya ilişkin belgeler belirleyici olur.
E-Haciz Uygulandığında Yapılacak İlk Kontroller
- Takip dosyasının numarası ve dayanağı UYAP üzerinden görüntülenir
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat şekli mazbatadan tespit edilir
- Bloke edilen hesabın niteliği belirlenir; maaş hesabı ise ayrı değerlendirme gerekir
- Haciz tutarının takip dosyasındaki alacakla orantısı kontrol edilir
- Aynı borç için birden fazla hesaba blok konulup konulmadığı incelenir
Gecikmiş İtiraz ile Menfi Tespitin Ayrımı
Süresi içinde itiraz edilememişse, engelin niteliğine göre gecikmiş itiraz yolu gündeme gelebilir; bu yolda engelin varlığı belgeyle ortaya konur. Borcun hiç doğmadığı veya ödendiği iddiası ise menfi tespit ya da istirdat yoluyla ileri sürülür. İki yolun karıştırılması zaman kaybına yol açtığından, hangi iddiaya dayanıldığı baştan netleştirilmelidir.
Ödeme İddiasında Belge Düzeni
Borcun ödendiği savunmasında dekont tek başına yeterli olmayabilir; ödemenin hangi borca ilişkin yapıldığının anlaşılması gerekir. Açıklama kısmı boş bırakılmış transferlerde, ödeme tarihine yakın yazışmalar ve karşı tarafın verdiği makbuz bu boşluğu doldurur. Kısmi ödemeler varsa, her ödemenin hangi kaleme mahsup edildiği ayrı bir tabloda gösterilmelidir.
Maaş Hesabına Konulan Blokede Sınır
Maaş niteliğindeki ödemelerin bulunduğu hesaplara uygulanan hacizlerde, kanunda öngörülen ölçünün aşılmaması gerekir. Bu iddia ileri sürülürken hesabın maaş hesabı olduğunu gösteren işveren yazısı ve düzenli ödeme akışını ortaya koyan hesap dökümü sunulmalıdır. Talep önce icra müdürlüğüne iletilmeli, alınan karara göre şikâyet yoluna gidilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır. Takibin türü, tebligatın şekli ve hesabın niteliği sonucu değiştirebileceğinden, blokeyle karşılaşıldığında vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.