Ödeme emri elinize ulaştığında iki ayrı yükümlülük aynı anda doğar: itiraz hakkının kullanılması ve mal beyanında bulunulması. Bu ikisinin karıştırılması, borç ortadan kalksa bile ayrı bir yaptırımla karşılaşmanıza yol açabilir. İİK ve HMK ekseninde bu yazı, ikisi arasındaki ayrımı ve ispat düzenini ele alır.
İtiraz takibi durdurur, ama neyi durdurmaz
İlamsız takipte, ödeme emrine yasal süresi içinde yapılan itiraz takibi durdurur. Bununla birlikte itiraz etmiş olmak, mal beyanı yükümlülüğünü her durumda ortadan kaldırmaz; itirazın kaldırılması ya da iptali hâlinde takip kaldığı yerden devam eder ve beyan yükümlülüğü gündeme gelir. Bu nedenle iki takvim ayrı ayrı işlenmelidir.
İmzaya itiraz mı, borca itiraz mı
Senede dayalı takiplerde imzanın açıkça ve ayrıca reddedilmesi gerekir; sadece borca itiraz edildiğinde imza kabul edilmiş sayılır. Bu ayrım, sonraki aşamada hangi mahkemenin hangi incelemeyi yapacağını belirlediği için itiraz dilekçesinin en kritik cümlesidir. Aynı şekilde borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa, kabul edilen tutar açıkça gösterilmelidir.
İtirazın kaldırılması ile iptali arasındaki belge farkı
- İcra mahkemesinde itirazın kaldırılması, kanunda sayılan nitelikteki belgelere dayanan sınırlı bir incelemedir
- İtirazın iptali davası genel mahkemede görülür ve her türlü delille ispata açıktır
- Elinizdeki belgenin niteliği, hangi yolun sizin için elverişli olduğunu doğrudan belirler
- Yanlış yolun seçilmesi, esasa girilmeden dosyanın reddine yol açabilir
Mal beyanının içeriği
Beyan, borcu karşılayacak malvarlığını göstermelidir; hiçbir malı bulunmayan borçlunun da bunu gerekçesiyle bildirmesi beklenir. Gerçeğe aykırı beyan ile hiç beyanda bulunmama, ayrı yaptırımlara tabidir. Bu nedenle beyan metni, gelir kaynağı ve varsa üçüncü kişilerdeki alacaklar açısından dikkatle hazırlanmalıdır.
Usulsüz tebligat ve öğrenme tarihi
Ödeme emrinin usulüne aykırı tebliğ edildiği düşünülüyorsa, itiraz süresinin hiç işlemediği değil, öğrenme tarihinden itibaren işlemeye başladığı ileri sürülür. Bu iddia soyut kalmamalı; tebliğ evrakındaki şerh, adreste bulunmama kaydı, komşu ya da muhtar beyanı gibi somut noktalar gösterilmelidir. Öğrenme tarihini destekleyen bir belge, bu tartışmanın kilit unsurudur.
Takip türü ve dayanak belge değiştiğinde bu şema da değişir. Süreler kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınızda gecikmeden hukuki destek almanız önemlidir.