Şüpheli işlem bildirimiyle başlayan süreçler çoğu zaman kişiye önce bir hesap hareketinin durdurulmasıyla hissettirir. Bu aşamada yapılan en yaygın hata, itirazın bankaya ya da idari birime yöneltilmesidir; oysa tedbirin kaynağı adli bir karar ise itiraz mercii de adli makamdır.
İdari Süreç ile Adli Süreci Ayırmak
5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlüler, şüpheli gördükleri işlemleri Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığına bildirir. Bu bildirim tek başına bir suçlama değildir; idari bir inceleme mekanizmasını çalıştırır. İnceleme sonucunda suç şüphesi görülürse Cumhuriyet başsavcılığına bildirim yapılır ve Türk Ceza Kanunu kapsamındaki aklama suçu yönünden soruşturma başlar. Bankacılık mevzuatı ile sermaye piyasası düzenlemelerinden kaynaklanan yükümlülük ihlalleri ise ayrıca idari yaptırım konusu olur. Üç zeminin karıştırılması, savunmanın yanlış makama yapılmasına yol açar.
Tedbire İtirazda Doğru Adres
- Soruşturma kapsamında verilen elkoyma ve malvarlığına ilişkin tedbir kararlarına karşı itiraz, Ceza Muhakemesi Kanunu çerçevesinde ilgili hâkimliğe yapılır.
- İtiraz dilekçesi, kararı veren mercie verilir; merci kararını düzeltmezse dosya itirazı inceleyecek makama gönderilir.
- İdari nitelikteki işlemler ile yaptırımlar bakımından ise ayrı bir başvuru yolu izlenir.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemelerden doğan uyuşmazlıklarda, işlemin kaynağına göre idari ve adli yol ayrımı yeniden yapılmalıdır.
Savunmanın Merkezi: Fonun Kaynağı
Aklama iddiasında belirleyici olan, varlığın öncül suçtan geldiği yönündeki bağlantıdır. Bu nedenle savunma, işlem hacminden çok kaynak belgelerine dayanır. Satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir kayıtları, miras intikali, kredi kullanımı, borsa ve kripto işlemlerine ilişkin dökümler tarih sırasına dizilerek sunulmalıdır. Kripto varlık işlemlerinde borsa hesap özetleri ile cüzdan adresleri arasındaki geçişlerin izlenebilir olması ayrıca önem taşır.
İlk Aşamada Kontrol Listesi
- Tedbirin dayanağı karar örneği dosyadan temin edildi mi?
- İtiraz süresi, kararın öğrenildiği tarihe göre takvime işlendi mi?
- Bloke edilen hesaptaki fonun tamamı mı, belirli bir kısmı mı tedbire konu?
- Zorunlu giderler için kısmi serbest bırakma talebi hazırlandı mı?
- İfade öncesinde kaynak belgeleri dosyaya sunulacak biçimde tasnif edildi mi?
Genel Not
Bu tür dosyalarda erken ve belgeye dayalı savunma, sonraki aşamaların kapsamını daraltır. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; işlemlerin yapısı ve soruşturmanın konusu izlenecek yolu değiştireceğinden, ilk tedbir kararının ardından gecikmeden hukuki destek alınması gerekir.