Konkordato süreci başlamış bir borçlunun maaşına haciz uygulandığında, taraflar genellikle dilekçelerini eldeki icra dosyasına sunar. Oysa konkordato ile maaş haczi aynı borç ilişkisine dokunsa da farklı mercilerin görev alanındadır. Bu rehber, iki sürecin kesiştiği anda başvurunun hangi kapıya yapılacağını adım adım denetlemek için hazırlandı.
Hangi Talep Nereye Gider
İcra ve İflas Kanunu, konkordato ile hacze ilişkin uyuşmazlıkları farklı yollara ayırır. Ayrımı en baştan netleştirmek, sonradan görev ve süre kaybı yaşamamanın en pratik yoludur.
- Konkordato talebi, geçici ve kesin mühlet kararları: ticari nitelikteki bu talepler asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır.
- Haczedilmezlik iddiası, kesinti oranına itiraz, usulsüz haciz: icra dairesi işlemine yönelik şikâyet niteliğindedir ve icra mahkemesine yapılır.
- Borcun kendisine, miktarına veya muvazaaya ilişkin uyuşmazlık: genel hükümlere göre görevli hukuk mahkemesinde çözülür.
- Maaştan kesinti yapan işverenin yükümlülüğünü ihlali: icra dosyası üzerinden ayrı bir sorumluluk tartışması doğurur.
Mühletin Maaş Haczine Etkisi
Konkordato mühleti, kural olarak borçluya karşı yeni takip yapılmasını ve mevcut takiplerin ilerlemesini engeller. Ancak bu etki mutlak değildir; kanunda korunan alacak grupları için istisnalar öngörülmüştür. Bu nedenle dosyada üç veriyi yan yana koymak gerekir: mühlet kararının tarihi, haciz müzekkeresinin işverene ulaştığı tarih ve alacağın niteliği. Mühletten önce başlamış bir kesintinin akıbeti ile mühlet devam ederken yapılan yeni bir kesintinin akıbeti aynı değildir.
Kesinti Oranında Sık Yapılan Hata
Maaş, tümüyle haczedilebilen bir malvarlığı unsuru değildir. İcra ve İflas Kanunu, maaş ve ücretlerin ancak bir bölümünün haczine izin verir ve kanunda öngörülen alt sınırın altına inilemez. Uygulamada en sık görülen aksaklık, işverenin bordro üzerinden yanlış matrah kullanması ya da birden fazla dosya için üst üste kesinti yapmasıdır. Böyle bir durumda borçlunun yapması gereken, dosyaya dilekçe yazmak değil, süresi içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gitmektir.
Süreleri Takvime Bağlama
- Haczin öğrenildiği tarihi, bordro ve banka kaydıyla birlikte belgeleyin.
- Şikâyet için kanunda öngörülen kısa süreyi, öğrenme tarihinden itibaren takvime işleyin.
- Haczedilmezlik iddiasını dayanağıyla birlikte tek dilekçede toplayın; parça parça başvuru süre riskini artırır.
- Konkordato dosyasındaki komiser raporu takvimini ayrı bir sütunda izleyin.
- Ret ihtimaline karşı hangi mercie hangi süre içinde itiraz edileceğini önceden yazın.
Karar Öncesi Son Kontrol
Dilekçeyi göndermeden önce üç soruyu yanıtlayın: Bu talep gerçekten icra dairesi işlemine mi yöneliktir, yoksa borcun esasına mı? Konkordato dosyasının bulunduğu mahkeme ile takibin yürüdüğü icra dairesi farklı yerlerde mi? Aynı konuda daha önce verilmiş bir mercii kararı var mı? Bu üç soruya verilen yanıt, dilekçenin başlığını ve muhatabını doğrudan belirler.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi belgeleri ve tarihleri sonucu değiştirebilir. Konkordato ve haciz süreçlerinin birlikte yürüdüğü durumlarda, işlem yapmadan önce dosyanın bütününü inceleyen bir hukukçudan değerlendirme alınması yerinde olur.