İlamsız takipte borçlunun banka hesabına elektronik ortamda haciz konulduğunda, ilk tepki genellikle mahkemeye dilekçe vermek olur. Oysa bu aşamada iki farklı yol vardır ve hangisinin seçileceği, itirazın konusuna göre değişir. Ödeme emrine itiraz ile icra işlemine şikâyet birbirinin yerine geçmez; yanlış seçim yapıldığında süre işlemeye devam eder ve takip kesinleşir.
İki Yolun Ayrımı
- Borca, faize veya imzaya itiraz: ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen kısa süre içinde icra dairesine yapılır; mahkemeye verilen dilekçe bu itirazın yerine geçmez.
- Haczin usulüne, kapsamına veya haczedilmezliğe ilişkin iddia: icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür.
- Takibin tarafı olmayan üçüncü kişinin hakkı: istihkak prosedürü ayrı bir yol olarak işler.
- Borcun esasına ilişkin uyuşmazlık: menfi tespit veya istirdat davası olarak genel mahkemede görülür.
Süreler Zincirleme İşler
İcra ve İflas Kanunu, ilamsız takipte kısa ve kesin süreler öngörür. Ödeme emrine süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. İtiraz edilmesi hâlinde ise takip durur; bu kez alacaklının itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna başvurması gerekir. Bu iki yolun mercileri farklıdır: itirazın kaldırılması icra mahkemesinden, itirazın iptali ise genel mahkemeden istenir ve kanunda öngörülen süre içinde harekete geçilmelidir.
Elektronik Haczin Pratik Sorunları
- Haciz müzekkeresinin bankaya ulaştığı tarihi ve bloke edilen tutarı öğrenin.
- Hesaba yatan paranın kaynağını belirleyin; maaş, nafaka veya sosyal yardım niteliğindeki ödemeler ayrı değerlendirilir.
- Aynı hesaptaki birden fazla dosya kaynaklı blokeleri ayrı ayrı listeleyin.
- Borç tutarını aşan blokelerin çözümü için icra dairesine yazılı talep sunun ve talebin kaydını alın.
- Sonuç alınamazsa, süresi içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidin.
Maaş Hesabı ile Ticari Hesabın Farkı
Maaşın yatırıldığı hesaba konulan bloke ile ticari faaliyet hesabına konulan bloke aynı hukuki rejime tabi değildir. Maaş niteliğindeki ödemelerin tamamının bloke edilmesi, kanunun öngördüğü sınırlarla bağdaşmayabilir. Bu iddianın ileri sürülebilmesi için hesabın maaş hesabı olduğunun bordro ve banka yazısıyla belgelenmesi gerekir. Belgesiz yapılan başvurular, haklı olsa bile sonuçsuz kalır.
Takip Kesinleşmişse Ne Yapılabilir
Süre kaçırıldığında her ihtimal tükenmez; borcun ödendiği ya da hiç doğmadığı iddiası, genel mahkemede açılacak dava yoluyla ileri sürülebilir. Ancak bu yol daha uzun sürer ve icra takibini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle ödeme emri tebliğ edildiği anda takvimin kurulması, sonradan telafi çabalarından çok daha etkilidir.
Bu rehber genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır; takibin türü ve tebligatın usulü sonucu değiştirebilir. Ödeme emri veya haciz bildirimi elinize ulaştığında, hangi yolun kullanılacağına karar vermeden önce dosyanın incelenmesinde yarar vardır.