Bir icra takibiyle karşılaşan borçlunun elindeki zaman çok kısadır ve bu sürede yapılacak ilk hata genellikle esasa değil, dilekçenin verildiği yere ilişkindir. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, itiraz ile şikâyet arasındaki ayrımı ve e-haciz karşısında izlenecek yolu ele alır.
İtiraz İcra Dairesine, Şikâyet Mahkemeye
Ödeme emrine karşı borca, faize veya imzaya yönelik itiraz kural olarak takibin yürütüldüğü icra dairesine yapılır ve süreye tabidir. Buna karşılık icra müdürlüğünün işlemlerinin usule aykırı olduğu iddiası, icra hukuk mahkemesine yapılacak bir şikâyetin konusudur. İlamlı takiplerde ise itiraz mekanizması işlemez; bu takiplere karşı icranın geri bırakılması talebi gündeme gelir. Bu üç kanalın karıştırılması, uygulamada en sık görülen ve telafisi güç hatadır.
Sürenin Başlangıcını Doğru Saptamak
Ödeme emrinin tebliğ tarihi, tüm takvimin başlangıcıdır. Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa, bunun ayrıca ileri sürülmesi ve öğrenme tarihinin belirtilmesi gerekir. Adres değişikliği bildirilmemişse ya da tebligat komşuya veya muhtarlığa yapılmışsa, tebligat parçasının içeriği tek tek incelenmelidir. Zarfın ve tebliğ mazbatasının saklanması bu aşamada belirleyicidir.
Takip Elinize Ulaştığında Kontrol Listesi
- Takibin dayanağı nedir: senet, çek, fatura, sözleşme yoksa ilam mı?
- Talep edilen tutarın kalemleri —asıl alacak, faiz, masraf— ayrıştırıldı mı?
- İtiraz kısmi mi olacak, tamamına mı? Kısmi itirazda kabul edilen kısım açıkça belirtilmelidir.
- İmzaya itiraz gündemdeyse, bunun ayrıca ve açıkça yazılması gerektiği gözetildi mi?
- Ödeme yapıldıysa dekont ve makbuzlar, hangi borca ilişkin olduğunu gösterecek biçimde derlendi mi?
E-Haciz Uygulandığında Ne Yapılır?
Elektronik ortamda uygulanan hacizler hızlı sonuç doğurduğu için, kaldırma talebinin de gecikmeden yapılması gerekir. Maaş üzerindeki hacizde yasal sınırı aşan kesinti, emekli aylığı ve nafaka gibi haczi kısıtlı kalemler, sıkça karşılaşılan itiraz konularıdır. Bu tür taleplerde önce icra dairesine yazılı başvuru yapılması, sonuç alınamazsa icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna gidilmesi izlenen sıradır. Üçüncü kişiye ait bir malvarlığına haciz uygulanmışsa, istihkak iddiası ayrı bir usule tabidir.
İtirazdan Sonrası: Takibin Durması Kalıcı Değildir
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; ancak alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali için başvurma imkânı vardır. Bu nedenle itiraz dilekçesi yazılırken, ileride yürütülecek yargılamada kullanılacak belge ve savunmanın da düşünülmesi gerekir. İtirazın haksız çıkması hâlinde tazminat riski bulunduğu da göz önünde tutulmalıdır.
Bu metin genel bilgi sunar; takibin türü ve dayanağı izlenecek yolu ve süreleri değiştirir. İcra dosyalarında süreler çok kısa olduğundan, tebligatı aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.