İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; ancak bu hızın karşılığı, borçlu tarafında çok kısa sürelerle işleyen bir savunma takvimidir. Tebligatın ardından geçen günler, hem itiraz hakkını hem de mal beyanı yükümlülüğünü doğrudan etkiler.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
İİK sistemine göre ödeme emrinin tebliği, birden fazla süreyi aynı anda başlatır. Borca, imzaya veya yetkiye itiraz için tanınan yedi günlük süre bunların başında gelir. İtiraz, takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir; dilekçenin mahkemeye verilmesi süreyi durdurmaz. Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa itiraz edilen tutarın açıkça gösterilmesi gerekir, aksi hâlde itiraz geçersiz sayılabilir. İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; genel bir itiraz ifadesi imzayı kabul edilmiş saydırır.
Mal Beyanı Yükümlülüğü
Süresinde ödeme yapmayan ve itiraz etmeyen borçlu için mal beyanında bulunma yükümlülüğü doğar. Bu beyan yalnızca taşınmazları değil, alacakları, banka hesaplarını, araçları ve üçüncü kişilerdeki hakları kapsayacak şekilde gerçeğe uygun düzenlenmelidir. Beyanda bulunmamanın veya gerçeğe aykırı beyan vermenin İİK'da yaptırıma bağlandığı gözden kaçırılmamalıdır. Mali durumu sonradan değişen borçlunun beyanını güncellemesi de beklenir.
İtirazdan Sonra Alacaklının İki Ayrı Yolu
Bu aşamada uygulamadaki en yaygın hata, iki farklı yolun birbirine karıştırılmasıdır:
- İtirazın kaldırılması, belirli nitelikteki belgelere dayanan alacaklar için icra mahkemesine yapılan bir başvurudur.
- İtirazın iptali ise genel mahkemede açılan ve alacağın esasının tartışıldığı bir davadır.
- Elindeki belge itirazın kaldırılması için yeterli değilken bu yola giden alacaklı, ret kararıyla zaman ve masraf kaybeder.
- Her iki yol için de öngörülen başvuru sürelerinin takibin durduğu tarihten itibaren hesaplanması gerekir.
Takibin Seyrini Etkileyen Diğer Başlıklar
Haciz aşamasında haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin sınırlamalar, maaş haczinde uygulanacak oran kuralları ve üçüncü kişilerin istihkak iddiaları ayrı birer uyuşmazlık başlığıdır. İcra dairesi işlemlerine karşı şikâyet yolunun kendine özgü süre ve mercii bulunduğundan, itiraz ile şikâyetin birbirinden ayrılması gerekir. HMK'daki genel usul kuralları, icra mahkemesinde görülen işlerde tamamlayıcı biçimde uygulanır.
Borçlu Tarafında Zarar Azaltma
Takip haksızsa yalnızca itirazla yetinilmemeli, borcun ödenmiş olduğunu gösteren dekont ve makbuzlar bir dosyada toplanmalıdır. Ödeme yapılmışsa hangi takip dosyasına ilişkin olduğunun açıklamada yazılması, ileride mükerrer takip iddialarının önüne geçer.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; takibin türü, dayanak belge ve tebligatın usulüne uygunluğu sonucu değiştirebilir. Süreler çok kısa işlediğinden, ödeme emrinin tebliğinden hemen sonra hukuki destek alınması yerinde olur.