İlamsız takip, alacaklının elinde bir mahkeme kararı olmadan başlatabildiği bir takip yoludur. Bu kolaylığın karşılığı, borçluya tanınan itiraz imkânıdır. İİK ve HMK çerçevesinde borçlunun sahip olduğu haklar, doğru zamanda ve doğru makama yöneltildiğinde takibi durdurabilir; yanlış kapıya götürüldüğünde ise takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında İlk Ayrım
İlk yapılacak iş, elinizdeki belgenin ne olduğunu doğru okumaktır: bu bir ödeme emri mi, icra emri mi, yoksa haciz ihbarnamesi mi? Her birinin süresi ve muhatabı farklıdır. İkinci ayrım, itirazın neye yöneldiğidir. Borcun tamamına mı, bir kısmına mı, yoksa yalnızca imzaya mı itiraz ediliyor? İmzaya itiraz açıkça ve ayrıca belirtilmediğinde imza kabul edilmiş sayılabilir; bu, sonradan telafisi güç bir sonuç doğurur.
İtiraz Öncesi Doğrulama Listesi
- Tebliğ tarihinin tebligat evrakı üzerinden kesin olarak saptanması; süre bu tarihe bağlıdır.
- Takip talebinde gösterilen alacağın dayanağının ne olduğu ve gerçekten mevcut olup olmadığı.
- Yetki itirazının gündeme gelip gelmeyeceği; itiraz edilecekse aynı dilekçede ve doğru biçimde ileri sürülmesi.
- Kısmi ödeme yapılmışsa buna ilişkin banka kaydının hazır olması.
- Alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı.
- Faiz türü ve işletilen oranın takip talebinde açıkça gösterilip gösterilmediği.
Hangi İtiraz Nereye Yapılır
Uygulamadaki en yaygın hata, ödeme emrine itirazın mahkemeye dilekçe verilerek yapılabileceği sanılmasıdır. Bu itirazın muhatabı kural olarak takibin yürüdüğü icra dairesidir. Buna karşılık takibin şikâyet konusu olabilecek usule aykırılıkları, itirazın kaldırılması talepleri ve takibe bağlı bazı uyuşmazlıklar icra mahkemesinin görev alanındadır. Borcun esasına ilişkin, borçlu olunmadığının tespitini amaçlayan talepler ise ayrı bir dava konusudur. Bu üç kapıyı birbirine karıştıran bir dilekçe, çoğu zaman süre içinde verilmiş sayılmaz.
İtiraz Sonrası Sessizliğe Aldanmamak
İtiraz üzerine takip duruyorsa dosyanın kapandığı düşünülmemelidir. Alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gitmesi mümkündür; bu aşamada borçlunun elindeki belgelerin niteliği belirleyici olur. Bu nedenle itiraz aşamasında hazırlanan belge seti, sonraki aşamada aynen kullanılabilecek biçimde düzenlenmelidir.
Haciz Riskini Küçültmek
Takip kesinleşirse hangi malvarlığı kalemlerinin hacze konu olabileceği ve hangilerinin kanunen haczedilemez nitelikte olduğu önceden bilinmelidir. Maaş üzerindeki kesinti sınırları, ev eşyası ve mesleğin icrası için gerekli araçlara ilişkin kurallar bu kapsamda değerlendirilir. Haciz gerçekleştikten sonra ileri sürülecek istihkak iddialarının da kendine özgü bir usulü ve süresi vardır.
Bu açıklamalar takip hukukunun genel işleyişini anlatır; dosyanızdaki belgeler, tebliğ biçimi ve alacağın kaynağı sonucu doğrudan değiştirir. Kısa süreler söz konusu olduğundan, ödeme emrini aldıktan hemen sonra bir hukukçuya danışmanız önem taşır.