Haciz ve satış aşamasında borçlunun elinde birden fazla hukuki araç vardır; ancak bu araçların her biri farklı makama ve farklı süreye tabidir. İcra dairesine yapılması gereken bir talebi mahkemeye, icra mahkemesine yapılması gereken bir şikâyeti genel mahkemeye yöneltmek pratikte satışın durdurulamaması sonucunu doğurur. İİK ve HMK çerçevesinde satış sürecine özgü bir kontrol listesi aşağıdadır.
Hangi itiraz nereye gider
Takibin dayanağına yönelik itirazlar ile takibin yürütülme biçimine yönelik itirazlar farklı yollardır. Borcun varlığına veya miktarına yönelik itiraz kural olarak icra dairesine yapılır ve alacaklının açacağı davayla devam eder. Buna karşılık icra müdürlüğü işleminin kanuna veya olaya uygun olmadığı iddiası şikâyet niteliğindedir ve icra mahkemesine yöneltilir. İhale sonrası gündeme gelen fesih talepleri de icra mahkemesinin alanındadır. Bu ayrım yapılmadan yazılan dilekçe, doğru argümanları taşısa bile sonuç doğurmaz.
Satış öncesi kontrol listesi
- Kıymet takdiri raporu tebliğ edildi mi; rapordaki değer, taşınmazın güncel durumuyla uyumlu mu?
- Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin iddialar zamanında ileri sürüldü mü?
- Aile konutu veya üçüncü kişiye ait eşya iddiası varsa buna uygun yol seçildi mi?
- Satış ilanının tebliği usulüne uygun mu; adres ve tebliğ tarihi belgelendi mi?
- Taşınmaz üzerindeki kira, irtifak veya şerhler dosyaya bildirildi mi?
Yanlış mercii nedeniyle kaybedilen fırsatlar
- Kıymet takdirine itiraz süresi, dilekçe genel mahkemeye verildiği için geçirilir ve düşük değer üzerinden satış yapılır.
- İhalenin feshi talebi zamanında ve doğru mercie iletilmediği için ihale kesinleşir.
- Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası, istihkak prosedürü yerine ayrı bir dava olarak açılır ve haciz kalkmaz.
- Ödeme yapıldığı hâlde takibin durdurulması talebi yanlış makama iletilir, satış hazırlıkları devam eder.
Süreleri tek tabloda izlemek
İcra hukukunda süreler kısa ve çoğu zaman tebliğ tarihine bağlıdır. Bu nedenle dosyada tek bir takvim tutulmalı; tebliğ tarihleri, itiraz ve şikâyet sonları, satış ilanı ve ihale günü aynı sayfada görülmelidir. Elektronik satış sisteminden gelen bildirimler de bu takvime işlenmelidir.
Borçlu lehine pratik denge
Satışın durdurulmasına yönelik her talep, teminat veya icranın geri bırakılması gibi ek şartlara bağlanabilir. Bu nedenle strateji kurulurken yalnızca hukuki dayanak değil, ödeme kapasitesi ve borcun yapılandırılması ihtimali de birlikte değerlendirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Takibin türü, alacağın kaynağı ve dosyadaki tebligat geçmişi hangi yolun açık olduğunu değiştirebileceğinden, satış takvimi işlemeye başlamadan önce dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.