Bir sabah hesabına erişemeyen kişi için ilk sorun, bloke kararının hangi merciden ve hangi dayanakla verildiğini öğrenmektir. Kara para aklama şüphesine bağlı kısıtlamalar; 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 kapsamındaki soruşturmalar gibi birbirinden farklı kaynaklardan doğabilir. Her kaynak farklı bir itiraz yolu doğurduğundan, usule aykırı işlem riski en çok bu ilk teşhis aşamasında ortaya çıkar.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
- Adli el koyma veya tedbir kararı: Soruşturma kapsamında hâkim veya mahkeme kararına dayanır; itiraz ceza usulü çerçevesinde yapılır.
- İdari nitelikli işlem askıya alma: Şüpheli işlem bildirimi sonrası öngörülen mekanizmayla uygulanır ve süreli bir tedbirdir.
- Bankanın kendi risk kararı: Sözleşme ve mevzuat yükümlülüklerine dayandırılır; önce kurum içi itiraz ve ardından özel hukuk yolu gündeme gelir.
- Platform kaynaklı kısıtlama: Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kimlik ve kaynak doğrulama süreçlerinden kaynaklanabilir.
Bilgi Edinmeden Savunma Kurulamaz
Dayanağı öğrenmenin yolu, bankadan yazılı bilgi talebi ve soruşturma varsa dosyaya erişim talebidir. Kısıtlama kararı bulunan dosyalarda erişim sınırlanabilir; bu durumda kısıtlamanın kaldırılması ayrıca istenmelidir. Hangi hesap, hangi tarih aralığı ve hangi tutar için tedbir uygulandığı netleşmeden yapılan başvurular, çoğunlukla genel ifadeler taşıdığı için sonuç vermez.
Paranın Kaynağını Belgelendirme Dosyası
- Gelirin dayanağı: maaş bordroları, ticari kazanç beyannameleri, tapu veya araç satış sözleşmeleri.
- Transfer zinciri: gönderen ve alıcı hesaplar arasındaki tüm hareketlerin tarih sırasıyla tablolaştırılması.
- Kripto işlemlerde borsa hesap özetleri, cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri.
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar ve varsa sözleşme metinleri.
- Vergisel yükümlülüklerin yerine getirildiğini gösteren belgeler.
Mağdur mu, Şüpheli mi: Konumun Belirlenmesi
Uygulamada hesabı bloke edilen kişilerin bir bölümü, bilmeden aracı hesap olarak kullanılmış kişilerdir. Dolandırıcılık gelirinin geçtiği bir hesabın sahibi, olayın akışına göre hem şüpheli hem zarar gören konumunda bulunabilir. Bu ayrımı destekleyen unsurlar; hesabın olağan kullanım geçmişi, tutarların hesapta kalma süresi ve hesap sahibinin karşı tarafla ilişkisidir. Savunma metni bu üç başlık üzerinden kurulduğunda, şablon itirazlardan ayrışır.
Süreyi ve Zararı Birlikte Yönetmek
Tedbir kararlarına karşı öngörülen itiraz süreleri kısadır ve tebliğ veya öğrenme tarihinden itibaren işler. Bu nedenle belge toplama süreci itirazın önüne geçirilmemeli; itiraz süresinde yapılıp eksik belgeler sonradan sunulmalıdır. Blokenin ticari faaliyeti durdurduğu hallerde, doğan zararın kayıt altına alınması sonraki taleplerin dayanağını oluşturur.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; işlemin dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu tümüyle değiştirir. Hesabınıza erişim kısıtlanmışsa, itiraz süresi işlerken ceza ve bankacılık boyutunun birlikte değerlendirilmesi önerilir.