Suçtan kaynaklanan malvarlığını aklama iddiası, çoğu zaman kişinin haberi olmadan başlayan bir mali inceleme ile ortaya çıkar. TCK'nın 282. maddesi, 5549 ve 5411 sayılı Kanunlar ile sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ekseninde hazırlanan bu rehber, savcılık aşamasında usule aykırı işlemlerin nasıl tespit edileceğini ele alıyor.
Öncül Suç Bağının Kurulup Kurulmadığı
Aklama isnadının temel şartı, malvarlığının bir suçtan kaynaklandığının ortaya konmasıdır. Dosyada öncül suça ilişkin somut bir tespit yoksa, yalnızca hesap hareketlerinin yoğunluğu veya kripto işlem hacminin yüksekliği tek başına isnadı taşımaz. Savunmanın ilk işi, iddianın hangi öncül fiile dayandırıldığını ve o fiile ilişkin delilin dosyada bulunup bulunmadığını çıkarmaktır. Bu ayrım yapılmadan hazırlanan savunmalar, kendi kaynak açıklamasını ispat yüküne dönüştürme riski taşır.
Malvarlığının Kaynağını Belgelemek
- İnceleme dönemine ait tüm banka, aracı kurum ve platform hesap dökümleri toplanır.
- Her önemli giriş için karşılığı olan sözleşme, fatura, tapu veya beyan belgesi eşleştirilir.
- Kripto varlık alım-satımlarında platform işlem kayıtları ve cüzdan adresleri zaman sırasına dizilir.
- Aile içi borç, miras veya bağış gibi resmi kaydı zayıf kalemler ayrı bir başlıkta belgelendirilir.
- Açıklanamayan kalemler gizlenmez; savunma metninde ayrıca değerlendirilecek şekilde işaretlenir.
Koruma Tedbirlerine İtirazın Zamanlaması
Hesap bloke edilmesi, elkoyma ve şirket yönetimine ilişkin tedbirler soruşturmanın en ağır sonuçlarıdır. Bu kararlara karşı kanunda öngörülen itiraz yolu ve süresi vardır; süre kaçırıldığında tedbir, soruşturma boyunca sürebilir. İtiraz dilekçesinde tedbirin ölçülülüğü, hangi malvarlığı kaleminin isnatla bağı bulunmadığı ve tedbirin ticari faaliyeti fiilen durdurup durdurmadığı somut biçimde gösterilmelidir. Genel nitelikli ölçülülük ifadeleri sonuç üretmez.
Usule Aykırı İşlem Bakımından Kontrol Listesi
- Arama ve elkoyma kararının kapsamı ile fiilen alınan materyalin örtüşmesi
- Dijital materyalin kopyalanma usulünün ve yedeğinin tutanağa yansıtılması
- Bankacılık ve mali istihbarat bildirimlerinin dosyaya hangi tarihte girdiği
- İfade alınırken müdafi hakkının kullandırıldığına dair kaydın varlığı
- Gizlilik kararı nedeniyle sınırlanan dosya inceleme hakkının kapsamı
Savunma Dosyasının Kurgusu
Etkili savunma, mali akışı anlatan bir kronoloji ile hukuki değerlendirmeyi birbirinden ayırır. Kronoloji tarafsız bir dille yazılır; hukuki değerlendirmede ise isnadın unsurları tek tek karşılanır. Bilirkişi veya uzman görüşü talebi, hangi hesap kalemine ilişkin hangi sorunun cevaplanacağı belirtilerek sunulduğunda dosyaya katkı sağlar.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Dosyanın gizlilik durumu ve tedbir kapsamı stratejiyi kökten değiştirebileceğinden, sürecin bir hukukçu eşliğinde yürütülmesi gerekir.