İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; buna karşılık borçluya da kısa ama etkili bir savunma imkânı tanır. Bu dengede belirleyici olan unsur sürelerdir. Elektronik haciz uygulamalarının yaygınlaşmasıyla birlikte, sürenin kaçırılmasının sonuçları da daha hızlı hissedilir hâle gelmiştir. Bu rehber, iki tarafın da usul hatasına düşmemesi için takip sürecini adım adım ele alır.
Ödeme Emri ve Yedi Günlük Pencere
İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilamsız takipte borçluya ödeme emri tebliğ edilir. Borçlu, borca, imzaya veya yetkiye itirazını kural olarak tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirmelidir. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; süre geçtikten sonra yapılan itiraz ise dinlenmez ve takip kesinleşerek haciz aşamasına geçilir. Bu nedenle tebligatın hangi tarihte ve hangi adrese yapıldığı, borçlu tarafında ilk kontrol edilmesi gereken bilgidir.
İtiraz Sonrası Alacaklının Seçimi
İtiraz üzerine alacaklının önünde iki yol bulunur. Elinde İcra ve İflas Kanunu'nun aradığı nitelikte bir belge varsa, itirazın kaldırılmasını icra mahkemesinden isteyebilir; bu talep için altı aylık süre öngörülmüştür. Böyle bir belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açılır ve bunun için bir yıllık süre söz konusudur. Belgenin niteliği yanlış değerlendirildiğinde, kısa süreli yol seçilip reddedilebilir ve bu sırada diğer yolun süresi işlemeye devam eder.
Elektronik Haczin Pratik Sonuçları
- Banka hesaplarına konulan hacizde, hesaptaki tutarın niteliğinin araştırılması gerekir
- Maaş üzerine haciz, kanunda öngörülen oranla sınırlıdır ve tamamı haczedilemez
- Emekli aylıklarına ilişkin haciz yasağı, borçlunun muvafakati bulunmadıkça korunur
- Nafaka alacağına ilişkin haciz, diğer alacaklardan farklı kurallara tabidir
- Aynı borç için birden fazla hesaba konulan hacizde, mükerrer kesinti riski izlenmelidir
Haczedilmezlik Şikâyetinde Zaman
Haczin kanuna aykırı olduğu düşünülüyorsa, icra mahkemesine şikâyet yolu bulunur. Bu yolun kısa süreye tabi olduğu ve sürenin öğrenme tarihinden işlediği gözden kaçırılmamalıdır. Maaş hesabına konulan haczin fark edildiği gün, banka dekontu veya hesap ekstresiyle belgelenmeli; şikâyet dilekçesine haczedilen tutarın niteliğini gösteren belge eklenmelidir.
Her İki Taraf İçin Kontrol Listesi
- Takip talebindeki alacak kalemleri ile dayanak belgenin birbirini karşılayıp karşılamadığını kontrol edin.
- Tebligatın usulüne uygunluğunu, adres ve tebliğ şerhi üzerinden inceleyin.
- Süreleri tek takvimde toplayın; itiraz, kaldırma ve iptal sürelerini ayrı satırlarda izleyin.
- Faiz türü ve başlangıç tarihini takip talebinde açıkça gösterin; belirsizlik itiraza zemin hazırlar.
- Haciz sonrası tahsilat ile borç bakiyesini düzenli olarak karşılaştırın.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü ve dayanak belge süreçleri değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, ödeme emri elinize ulaştığı gün hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.