İlamsız icra takibi, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; ancak bu hız, sürelere dayalı bir sistemin içinde işler. İİK düzeninde ödeme emrinin tebliği ile başlayan takvim, hem borçlu hem alacaklı bakımından kısa ve hak düşürücü niteliktedir. Bir günlük gecikme, esasa ilişkin tüm iddiaları kullanılamaz hâle getirebilir.
Tebligat: takvimin başladığı an
Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, dosyadaki ilk kontrol noktasıdır. Tebliğ evrakındaki adres, tebliğ edilen kişinin sıfatı ve tebliğ şerhi incelenmeden hesaplanan süreler yanıltıcı olabilir. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin ne olduğu da açıkça gösterilmelidir.
İtiraz: takibi durduran basit ama zamana bağlı işlem
- İtiraz süresi ödeme emrinin tebliğinden itibaren işler ve kısadır
- Borca itiraz ile imzaya itiraz farklı sonuçlar doğurur; imzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır
- Yetki itirazı varsa esasa ilişkin itirazla birlikte ileri sürülmelidir
- İtiraz icra dairesine yapılır; yanlış mercie yapılan başvuru süreyi korumayabilir
- Kısmi itirazda itiraz edilmeyen bölüm bakımından takip kesinleşir
Mal beyanı yükümlülüğü
Takip kesinleştiğinde borçlu bakımından mal beyanında bulunma yükümlülüğü gündeme gelir. Bu beyan yalnızca taşınmaz ve araçları değil, alacakları, banka hesaplarını ve gelir durumunu da kapsar. Yükümlülüğün süresinde yerine getirilmemesi ayrı bir yaptırım riski doğurduğundan, borca itiraz edilmiş olsa dahi sürecin bu ayağı ayrıca takip edilmelidir. Gerçeğe aykırı beyan ise çok daha ağır sonuçlar üretir.
Alacaklı tarafında yol ayrımı
İtiraz üzerine takip durduğunda alacaklının önünde iki yol vardır: itirazın kaldırılması yoluna gitmek ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açmak. Seçim, elde bulunan belgenin niteliğine göre yapılır. Belge güçlü ve yazılı ise ilk yol daha hızlıdır; ispat tanık beyanı gibi araçlara dayanacaksa ikinci yol gerekir. Bu seçim için de kanunda öngörülen süreler mevcuttur.
Haciz aşamasında usul
Haciz talebinin süresinde yenilenmemesi dosyanın işlemsiz kalmasına ve düşme riskine yol açar. Ayrıca haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin sınırlar gözetilmediğinde, yapılan işlem şikâyet yoluyla geri alınabilir. Her haciz işlemi sonrası tutanak içeriğinin kontrol edilmesi, sonraki itirazların dayanağını oluşturur.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; takibin türü, alacağın dayanağı ve tarafların sıfatı süreci değiştirir. Süreye bağlı işlemler nedeniyle, dosyanız için gecikmeden hukuki destek almanız önem taşır.