Kripto varlık vaadiyle yürütülen dolandırıcılıklarda kayıp, çoğu zaman zincir üzerinde değil, banka hesapları arasındaki ilk aktarımlarda somutlaşır. Mağdur parayı bir aracı hesaba TL olarak gönderir; varlığa dönüşüm sonradan gerçekleşir. Bu nedenle 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesindeki işlem kayıtları, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim düzeni ve TCK 282 bakımından değerlendirilecek aklama iddiası aynı dosyada birlikte ele alınmalıdır. Yanlış sırayla atılan adımlar, hem parasal izi hem de itiraz hakkını zayıflatır.
Para İzinin Soğumadan Sabitlenmesi
İlk yapılması gereken, ödeme zincirinin belge düzeyinde dondurulmasıdır. Havale ve EFT dekontları, alıcı hesap bilgileri, işlem saatleri, kart harcama kayıtları ve platform ekran görüntüleri tek bir kronolojik dosyada toplanır. Bu dosya sonradan hazırlanan bir özet değil, tarih sırasına göre dizilmiş ham kayıt yığını olmalıdır; çünkü savcılık ve banka birimleri farklı alanlara bakar.
Banka Nezdinde İtirazın Doğru Kurgusu
Bankaya yapılan başvuru, çoğu zaman iade talebi olarak yazılmakla yetinilir. Oysa başvurunun asıl işlevi, işlemin niteliğini ve alıcı hesabın kullanım biçimini kayda geçirmektir. Talep metninde şunlar ayrı ayrı yer almalıdır:
- İşlem numaraları ve alıcı hesap bilgileriyle birlikte itiraza konu kalemlerin listesi
- Kart veya hesap üzerinde yetkisiz kullanım iddiası varsa bunun açık şekilde ayrıştırılması
- İşlem kayıtlarının ve alıcı hesaba ilişkin bilgilerin yetkili mercilere sunulmak üzere korunması istemi
- Başvurunun tarih ve kayıt numarasıyla belgelenmesi talebi
Alıcı Hesap Neden Bankanın Kararıyla Bloke Edilmez
Uygulamada en çok kırılan beklenti budur. Bir hesabın üzerindeki paranın tutulması, kural olarak yargı mercii kararına bağlıdır; banka kendi takdiriyle kalıcı bir tedbir uygulamaz. Bu nedenle banka başvurusu tek başına bırakılırsa süre işler ve para dağılır. Doğru kurgu, banka başvurusu ile savcılığa şikâyetin eşzamanlı yürütülmesi, şikâyet dilekçesinde de el koyma ve hesap hareketlerinin temini yönünde açık talep bulunmasıdır.
Usule Aykırı İşlemin Bedeli
Şikâyeti yalnızca platform adına yöneltip aracı hesap sahiplerini dışarıda bırakmak, dekontları toplu olarak sunup işlem eşleştirmesi yapmamak, banka başvurusunu sözlü olarak yapıp kayda geçirmemek ve kayıp tutarını sonradan değiştirmek dosyanın en zayıf noktalarıdır. Bu kusurlar esasa ilişkin haklılığı ortadan kaldırmasa da, iz sürme imkânının kaybolduğu bir aşamada tespit edilir.
Platform Tarafı ve Düzenleyici Zemin
Sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler, faaliyetin yetkili bir yapı üzerinden yürütülüp yürütülmediğini sorgulamayı mümkün kılar. Yetkisiz faaliyet iddiası, dosyanın ceza boyutunu güçlendirdiği gibi mağdurun hangi mercie başvuracağını da netleştirir. Bu değerlendirme, tanıtım materyalleri ve sözleşme metinleriyle birlikte yapılmalıdır.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi amacı taşır; her dosyada işlem şeması ve tarafların sıfatı farklıdır. Kayıp yaşandığında vakit kaybetmeden bir hukukçuyla dosyanın yol haritasını çıkarmak, sonradan telafisi güç adımların önüne geçer.