Haciz işlemi tebliğ edildiğinde borçlunun elinde çoğu zaman düşünülenden daha fazla hukuki imkan bulunur; ancak bu imkanların neredeyse tamamı kısa sürelere bağlıdır. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen takipte, usule aykırı bir haciz işlemine zamanında itiraz edilmediğinde işlem kesinleşir ve sonradan yapılacak en güçlü savunma dahi sonuç doğurmaz. Aşağıda borçlu tarafın haciz aşamasındaki hareket alanı ele alınmaktadır.
İtiraz mı, Şikayet mi? İki Yolun Karıştırılması
Uygulamada en sık yapılan hata, borca itiraz ile icra mahkemesine şikayet yollarının birbirine karıştırılmasıdır. Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik itiraz ödeme emrine karşı yapılırken; icra müdürlüğünün işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası şikayet yoluyla icra mahkemesine götürülür. Yanlış merciye yapılan başvuru, süre koruyucu bir etki doğurmadığı için hak kaybına yol açar. Bu nedenle elinize ulaşan belgenin ödeme emri mi, haciz tutanağı mı, yoksa kıymet takdiri tebliği mi olduğu en başta doğru okunmalıdır.
Haczedilemezlik ve Meskeniyet İddiası
Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürmesi için gerekli olan bazı mal ve hakları haciz dışında tutar. Maaş üzerindeki haczin kanuni orana uygun uygulanıp uygulanmadığı, ev eşyalarının haczedilebilirliği ve borçlunun haline münasip evinin korunması bu kapsamda değerlendirilir. Meskeniyet iddiası, haczin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre içinde icra mahkemesine bildirilmelidir. Süre geçtikten sonra ileri sürülen aynı iddia, esasen yerinde olsa bile dinlenmeyebilir.
Haciz Tutanağında Kontrol Edilecek Noktalar
- Haczin yapıldığı adresin borçluya ait olup olmadığı ve üçüncü kişi mallarının kapsama alınıp alınmadığı.
- Haczedilen malların cins, nitelik ve adet olarak açık yazılıp yazılmadığı.
- Takdir edilen kıymetin piyasa değerini yansıtıp yansıtmadığı.
- Tutanakta imzası bulunan kişilerin sıfatı ve hazır bulunanların kimliği.
- Tebligatın hangi tarihte ve hangi usulle yapıldığı.
Üçüncü Kişinin Malı Haczedilmişse
Borçlunun adresinde bulunan her eşya borçluya ait olmayabilir. Malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası istihkak prosedürüyle ileri sürülür ve bu yolun kendine özgü süreleri vardır. Faturanın, kredi sözleşmesinin veya kira ilişkisini gösteren belgenin tarihi, iddianın inandırıcılığı bakımından belirleyici olur. Sonradan düzenlenmiş belge, çoğu zaman ters etki yapar.
Satış Aşamasına Karşı Alınabilecek Tedbirler
Kıymet takdirine itiraz süresi kaçırıldığında, satış aşamasında değerin düşüklüğünü tartışmak neredeyse imkansız hale gelir. Satışın durdurulmasını sağlayabilecek yollar, borcun taksitlendirilmesi, alacaklıyla yapılacak protokol veya icra mahkemesinden alınacak tedbir kararıdır. Her biri için başvuru zamanı farklıdır; bu nedenle tebliğ tarihleri tek bir takvimde izlenmeli, son gün beklenmeden hareket edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Takip dosyanızın türü ve tebliğ tarihleri hangi yolun açık olduğunu belirler; dosyanızı bir hukukçuya inceletmeden süre hesabı yapmamanız önerilir.