Kripto varlık işlemleri nedeniyle banka hesabına bloke konulması, hem mağdur hem de işlem zincirine dahil olmuş üçüncü kişiler bakımından ağır sonuç doğurur. 5411 ve 5549 sayılı düzenlemeler ile SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 hükmünün kesiştiği bu dosyalarda ilk yapılması gereken, blokenin hukuki kaynağını doğru tespit etmektir.
Blokenin Kaynağı Yolu Belirler
Hesap üzerindeki kısıtlama savcılık veya mahkeme kararına dayanan bir koruma tedbiri olabileceği gibi, bankanın kendi yükümlülükleri çerçevesinde uyguladığı bir işlem de olabilir. Kaynak farklıysa itiraz mercii de farklıdır. Bu nedenle önce bankadan yazılı bilgi talep edilmeli, kısıtlamanın dayanağı, tarihi ve kapsamı öğrenilmelidir. Dayanak öğrenilmeden yapılan başvurular yanlış merciye gitmekte ve süre kaybı doğurmaktadır.
İtiraz Yolu ve Mercii
- Adli mercilerce verilen el koyma ve benzeri tedbir kararlarına karşı itiraz yolu işletilir
- İtiraz dilekçesinde hesaptaki paranın kaynağı belgeye dayalı olarak açıklanır
- Kısmi kaldırma talebi, blokenin ölçülülüğü yönünden ayrıca gerekçelendirilir
- Banka uygulamasından kaynaklanan kısıtlamalarda sözleşme ve mevzuat dayanağı sorgulanır
- Gerekiyorsa ayrı bir hukuk davası ile zararın giderimi planlanır
Zincir Üstü ve Zincir Dışı Delil
Kripto varlık dosyalarında delil iki katmanlıdır. Zincir üstü katmanda işlem kimlikleri, cüzdan adresleri ve transfer zamanları yer alır. Zincir dışı katmanda ise platform yazışmaları, kimlik doğrulama kayıtları, banka havale açıklamaları ve reklam ya da yönlendirme materyalleri bulunur. Yalnızca birinin sunulması çoğu zaman yetersiz kalır; paranın hangi aşamada hangi hesaba geçtiğinin kesintisiz gösterilmesi gerekir.
Zaman Çizelgesini Kurmak
- Blokenin uygulandığı tarih ve öğrenildiği tarih ayrı ayrı kaydedilir
- Kısıtlamanın dayanağı yazılı olarak talep edilir
- İtiraz süresi, kararın öğrenilmesi veya tebliğine göre hesaplanır
- Fon kaynağını gösteren belgeler tek dosyada toplanır
- Reddedilmesi ihtimaline karşı ikinci başvuru yolu önceden belirlenir
Usule Aykırı İşlem Riskleri
Bu dosyalarda en sık görülen hata, itiraz dilekçesinin yalnızca mağduriyet anlatımıyla sınırlı kalması ve paranın meşru kaynağını gösteren belgelerin eklenmemesidir. İkinci hata, platform üzerindeki kayıtların indirilmeden bırakılması ve hesap kapandığında delile erişimin kaybedilmesidir. Üçüncüsü ise farklı hesaplara ilişkin taleplerin tek dilekçede karıştırılması nedeniyle her birinin ayrı ayrı değerlendirilememesidir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Blokenin dayanağı, işlem hacmi ve tarafların konumu her dosyada farklı bir yol gerektirdiğinden, başvuru öncesinde hukuki değerlendirme alınması önemlidir.