İlamsız takip, alacaklı için hızlı bir yol olmakla birlikte borçlu açısından son derece kısa itiraz süreleri içerir. Maaş haczi devreye girdiğinde ise tartışma yalnızca borcun varlığı üzerinde değil, kesinti oranı ve haczedilemezlik sınırları üzerinde de yürür. Usule aykırı bir işlem her iki taraf için de sonuç doğurur: alacaklı için takibin durması, borçlu için itiraz hakkının yitirilmesi. Aşağıda İİK ve HMK ekseninde bir usul planı ele alınmaktadır.
Ödeme Emrinin Tebliği: Sayacın Başladığı An
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi oldukça kısadır ve tebliğ tarihinden itibaren işler. Bu nedenle borçlu açısından ilk yapılacak iş, tebligatın usulüne uygun olup olmadığını incelemektir. Adres kaydı ile tebliğ adresinin uyuşmaması, tebliğ şerhinin eksik doldurulması veya komşuya yapılan tebliğde gerekli açıklamaların yer almaması, usulsüz tebligat iddiasının dayanağını oluşturabilir. Öğrenme tarihi bu iddiada kilit rol oynar ve mutlaka belgelendirilmelidir.
İtirazın Kapsamını Doğru Kurmak
- Borca itiraz mı, imzaya itiraz mı, yetkiye itiraz mı edildiği açıkça yazılmalıdır.
- Kısmi itirazda hangi tutarın kabul edildiği rakamla gösterilmelidir.
- Faiz oranına veya işleyiş tarihine itiraz varsa ayrıca belirtilmelidir.
- Zamanaşımı iddiası varsa itiraz metninde yer almalıdır.
Kapsamı belirsiz bir itiraz, sonradan genişletilemeyeceğinden borçlunun elini bağlar.
Maaş Haczinde Sınırlar ve Sıra
- Maaş ve ücretlerin ancak belirli bir bölümünün haczedilebileceği; kural olarak dörtte birden az olmamak üzere uygulanan bu sınırın altına inilemeyeceği.
- Nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulandığı ve bu alacakların önceliği bulunduğu.
- Birden fazla haciz olması halinde sıra cetveline göre işlem yapılacağı; işverenin kendiliğinden ikinci hacze geçemeyeceği.
- İşverenin kesintiyi bildirmemesi veya eksik yapması halinde sorumluluğunun doğabileceği.
Şikâyet Yolu ile İtiraz Yolunu Karıştırmayın
İcra dairesinin işlemine yönelik hatalar için başvurulacak yol şikâyettir ve icra mahkemesine yapılır. Borcun esasına yönelik itiraz ise ödeme emri üzerine icra dairesine yöneltilir. Bu iki yolun karıştırılması, en sık görülen usul hatasıdır ve süre kaybına yol açar. Haczedilemezlik iddiası da şikâyet yoluyla ileri sürülür; süresi bakımından ayrı bir kontrol tarihi gerektirir.
Takibin İki Tarafı İçin Kontrol Noktaları
Alacaklı bakımından: takip talebindeki alacak kaleminin dayanağı, faiz başlangıcı ve borçlu bilgilerinin sicil kayıtlarıyla uyumu. Borçlu bakımından: tebliğ tarihi, itiraz süresi, kesinti oranının doğruluğu ve maaştan yapılan kesintinin bordroya yansıma biçimi. Her iki taraf için de ortak nokta, süreleri ayrı ayrı izleyen tek bir takvim tutmaktır.
Yukarıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Takibin türü, alacağın niteliği ve tebligatın yapılış biçimi sonucu değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığında süre dolmadan bir hukukçuya danışmanız önem taşır.