İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan başlatabildiği bir yoldur ve tam da bu nedenle borçlu tarafında süre yönetimi hayati önem taşır. İİK çerçevesinde ödeme emrinin tebliğiyle başlayan zincir hızlı işler; itiraz edilmeyen takip kesinleşir ve elektronik ortamda uygulanan hacizler, borçlu durumu fark etmeden hesaplara yansıyabilir. HMK kapsamındaki genel usul kuralları ise bu özel takvimi değiştirmez.
Ödeme Emrinin Tebliğiyle Başlayan Zincir
İlamsız takipte borçlunun elindeki temel araç, ödeme emrine itirazdır. Bu itiraz için kanunda öngörülen yedi günlük süre, tebliğ tarihinden itibaren işler ve kaçırıldığında takip kesinleşir. Bu nedenle tebligatın hangi adrese, hangi usulle ve kime yapıldığı ilk incelenecek konudur; usulsüz tebligat iddiası varsa bu ayrıca ileri sürülmelidir.
İtiraz Kaçırıldığında E-Hacizin Hızı
Takip kesinleştikten sonra banka hesapları, alacaklar ve kayıtlı malvarlığı üzerinde kısa sürede haciz uygulanabilir. Bu aşamada yapılabilecekler daralır ancak tükenmez:
- Borca itiraz süresinin kaçırılmasının haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığının değerlendirilmesi
- Borcun olmadığına ilişkin ayrı bir dava yolunun gündeme alınması
- Ödeme yapılmışsa buna ilişkin belgelerle takibin durdurulmasının istenmesi
- Haczedilemeyecek nitelikteki gelir ve mallar bakımından şikâyet yoluna gidilmesi
Haczedilemezlik Şikâyeti: Ayrı Bir Takvim
Maaşın haczedilemeyecek bölümü, emekli aylığı ve ailenin geçimi için zorunlu eşya bakımından yapılacak şikâyetin kendi süresi vardır ve bu süre haczin öğrenildiği tarihten işler. Şikâyet dilekçesinde haczin hangi kaleme, hangi tutarda uygulandığının ve gelirin niteliğinin belgeyle gösterilmesi gerekir; genel ifadelerle yapılan başvurular sonuç vermez.
Usule Aykırı İşleme Karşı Şikâyet
Takip dosyasındaki işlemlerin kanuna aykırı olması halinde başvurulacak yol şikâyettir. Burada dikkat edilmesi gereken ayrım şudur: borcun varlığına yönelik itirazlar ile takip işleminin usulüne yönelik şikâyetler farklı mercilere ve farklı sürelere tabidir. Yanlış yol seçildiğinde, esas haklı olan talep bile süre yönünden değerlendirilmeden geri döner.
Takip Kesinleştikten Sonra Zarar Sınırlama
Kesinleşen takipte bile satış aşamasına kadar yapılabilecekler vardır: taksitlendirme talebi, alacaklıyla yapılacak yapılandırma ve satışa konu malın değerine ilişkin itirazlar bunların başında gelir. Bu adımların her biri kendi süresi içinde kullanılmadığında geri dönüşü olmaz.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; takibin türü ve dosyadaki işlem geçmişi sonucu değiştirir. Ödeme emri elinize ulaştığında süre çok kısa olduğundan, ilk günlerde hukuki destek almak en etkili adımdır.