Hesabın veya kripto varlığın bloke edildiğini öğrenen kişinin ilk sorusu genellikle "ne zaman çözülür" olur; oysa doğru soru "bu bloke hangi hukuki temele dayanıyor" sorusudur. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin 282. maddesi ve SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına dair düzenlemeleri farklı süreç rejimleri üretir. Bu rehber, blokenin kaynağını ayırt eden bir usul planı kurar.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada karşılaşılan kısıtlar birkaç farklı yerden gelebilir: bankanın kendi yükümlülük değerlendirmesi kapsamındaki işlem kısıtı, idari nitelikte bir askıya alma tedbiri veya soruşturma kapsamında verilmiş adli bir el koyma kararı. Bunların hepsine halk arasında bloke denilse de, itiraz mercii ve süresi tamamen farklıdır. İlk adım, hesabın bağlı olduğu kurumdan kısıtın dayanağını ve tarihini yazılı olarak istemektir; bu bilgi olmadan yapılan her başvuru yanlış merciye gitme riski taşır.
İdari Askı ile Adli El Koymanın Süre Rejimi Farkı
- İdari nitelikteki askıya alma tedbirleri kural olarak sınırlı bir süre için uygulanır ve uzatılabilir; bu süreçte dosya henüz bir mahkeme önünde olmayabilir.
- Adli el koyma kararlarına karşı itiraz, kararı veren merciin bağlı olduğu hâkimliğe yöneltilir ve tebliğ ya da öğrenme tarihinden itibaren işleyen kısa bir süreye tabidir.
- Taşınmaz, hak ve alacaklara el koyma kararlarında hâkim kararı aranması kuralı, tedbirin sonradan denetlenmesi bakımından önemlidir.
İtiraz Dilekçesinde Paranın İzini Kurmak
Blokenin kaldırılması taleplerinde en etkili anlatım, paranın meşru kaynağını kesintisiz bir zincir hâlinde göstermektir. Bunun için ücret bordroları, satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir kayıtları, kredi kullandırım belgeleri ve hesap hareketlerinin tarih sırasına dizilmiş dökümü hazırlanır. Zincirdeki her transferin karşılığında bir belge bulunmalı; açıklaması olmayan bir aktarım varsa bu, itirazdan önce izah edilmelidir. Üçüncü kişi hesabı üzerinden yapılan tahsilatlar, dosyanın en kırılgan noktasıdır.
Kripto Varlıklarda Ek Usul Katmanı
Kripto varlık platformlarında kısıt, hem platformun kendi iç politikası hem de bir kamu tedbiri kaynaklı olabilir. Bu ayrım netleşmeden platforma yapılan tekrarlanan taleplerin sonuç doğurma ihtimali düşüktür. Cüzdan adresleri, işlem kimlikleri ve transferlerin zaman damgaları, bankacılık kayıtlarıyla eşleştirilerek tek bir tabloda sunulmalıdır. Yurt dışı platform kullanılmışsa, kayıtların temini için gereken sürenin de takvime eklenmesi gerekir.
Kısa Not
Süreç boyunca yapılan en maliyetli usul hatası, itiraz süresini beklerken kurumla yazışmayı yeterli sanmaktır; idari yazışma, itiraz süresini durdurmaz.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Bloke dosyalarında dayanağın tespiti teknik ve hukuki inceleme gerektirdiğinden, kararın niteliğini bir avukatla birlikte belirlemeniz yerinde olacaktır.