İlamsız icra takibi, elinde ilam bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; buna karşılık borçlu tarafında da kısa ve kesin sürelerle işleyen bir savunma penceresi açar. İİK ve HMK çerçevesinde bu pencerenin kaçırılması, esasen borçlu olunmayan bir alacağın kesinleşmesine yol açabilir. Bu nedenle ödeme emrinin tebliğ anı, her iki taraf için de takvimin sıfır noktasıdır.
Tebliğ tarihi tartışılmadan hiçbir hesap yapılmaz
Uygulamada süre kayıplarının önemli bölümü, tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığının hiç incelenmemesinden doğar. Adresin doğruluğu, tebliğ şerhinin içeriği ve tebligatın kime yapıldığı kontrol edilmeden itiraz süresinin geçtiği kabul edilmemelidir. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin nasıl belgelendiği ayrıca hazırlanmalıdır.
Borçlu tarafında iki ayrı yükümlülük
- İtiraz: borca, faize, imzaya veya yetkiye yönelik itirazlar açıkça ve ayrı ayrı belirtilmelidir; genel bir itiraz ifadesi bazı kalemler bakımından sonuç doğurmaz.
- Mal beyanı: itiraz edilmiş olması, mal beyanında bulunma yükümlülüğünü her durumda ortadan kaldırmaz. Beyanda bulunmamanın kendine özgü yaptırımı vardır.
- Ödeme veya taksitlendirme: yapılan ödemelerin dosyaya işlenmesi takip edilmelidir; elden ödeme çoğu kez ispat sorunu üretir.
Alacaklı tarafında itirazın kaldırılması stratejisi
İtiraz geldiğinde takip durur ve alacaklının önünde iki farklı yol açılır: elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılması ya da genel mahkemede itirazın iptali. Seçim, yalnızca hız değil; belge gücü, yargılama giderleri ve talep edilebilecek ek kalemler açısından da sonuç doğurur. Bu yollar süreye tabidir ve süre kaçırıldığında alacak, tahsil imkânını fiilen yitirebilir.
Usule aykırı işlem doğuran tipik davranışlar
- İtiraz dilekçesini yanlış icra dairesine veya yanlış dosya numarasına vermek.
- Yetki itirazını, esasa ilişkin itirazla birlikte ve sıralı biçimde ileri sürmemek.
- Haciz ihbarnamelerine süresinde cevap vermemek.
- Şikâyet yoluna başvurulması gereken işlemler için itiraz yolunu kullanmak.
Dosyayı tek takvimde izlemek
Ödeme emri tebliği, itiraz son günü, mal beyanı son günü, haciz talebi ve satış istemi için öngörülen süreler aynı tabloda tutulduğunda, tarafların hangi adımda ne yapması gerektiği görünür hâle gelir. Bu tablo tutulmadığında, dosya çoğu kez kendiliğinden işlemden kalkar.
Metin genel bilgilendirme amacı taşır; takibin türü, dayanağı ve tarafların sıfatı süreleri değiştirebilir. Adım atmadan önce icra dosyanız için hukuki destek almanız yerinde olur.