İcra dosyalarında en pahalı hata, itiraz ile şikâyet yollarının birbirine karıştırılmasıdır. İİK ve HMK ekseninde yürüyen süreçte her iki yol da kısa sürelere tabidir; ancak konuları, mercileri ve sonuçları farklıdır. Bu rehber, ödeme emrinin tebliğinden e-hacizle karşılaşılan ana kadar uzanan takvimi kurar ve usule aykırı bir başvurunun borçluya nasıl ek yük getirdiğini gösterir.
İtiraz mı Şikâyet mi: Yolun Adı Süreyi Değiştirir
Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkışlar itirazdır ve icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık takibin ya da bir haciz işleminin kanuna aykırı biçimde yapıldığı iddiası şikâyet konusudur ve icra mahkemesine yöneltilir. Yanlış mercie verilen dilekçe süreyi çoğu zaman korumaz. Bu nedenle ilk yapılacak iş, karşı çıkılan şeyin borcun varlığı mı yoksa işlemin usulü mü olduğunu bir cümleyle net biçimde belirlemektir.
Ödeme Emri Sonrası Takvim
- Tebliğ tarihi, zarf ve tebligat parçasıyla birlikte saklanır; usulsüz tebligat iddiası ancak bu belgelerle kurulabilir.
- İtiraz süresi kısa ve kesindir; itirazın kısmi mi tam mı olduğu dilekçede açıkça belirtilir.
- İmzaya itiraz ediliyorsa bunun ayrıca ve açıkça yazılması gerekir; genel itiraz imzayı kapsamaz.
- İtirazın kaldırılması veya iptali davası açıldığında, savunma için yeni bir takvim başlar.
- Menfi tespit yoluna gidilecekse, takibin durdurulması talebinin ayrıca istenmesi gerekir.
E-Hacze Karşı Ne Yapılabilir
Elektronik ortamda uygulanan hacizlerde borçlunun ilk fark ettiği şey genellikle hesabına erişemediğidir. Burada iki ayrı inceleme yapılır: haczin dayandığı takibin geçerliliği ve haczedilen değerin haczedilebilir olup olmadığı. Maaş hesabında kanunen haczedilemeyecek kısmın bulunması, emekli aylığı niteliğindeki ödemeler veya nafaka gibi kalemler tipik itiraz konularıdır. Hesabın niteliği banka yazısıyla belgelendirilmeden yapılan başvurular sonuçsuz kalır. Talep, icra dairesine yapılan bildirimle sonuç vermezse icra mahkemesine taşınır.
Usule Aykırı İşlemin Bedeli: İnkâr Tazminatı
Haksız çıkan itiraz, borçlu aleyhine tazminat sonucu doğurabilir; aynı şekilde takibi haksız yere durduran girişimler de ek yük getirir. Bu nedenle itiraz kararı verilmeden önce borcun dayanağı belgeler tek tek incelenmeli, kısmi kabul gereken kalemler ayrılmalıdır. Tümüne birden yapılan mesnetsiz itirazlar, dosyanın sonunda alacaklıdan daha ağır bir maliyetle geri döner.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. İcra dosyalarında süreler gün hesabıyla işlediğinden, ödeme emri elinize ulaştığı gün bir avukatla iletişime geçmeniz ciddi hak kayıplarını önleyebilir.