Maaş haczi, borçlunun gündelik hayatını en doğrudan etkileyen icra işlemidir. İcra ve İflas Kanunu, ücretin tamamının değil belirli bir kısmının haczedilebileceğini öngörür; buna rağmen uygulamada kesinti oranının, sıra düzeninin veya haczedilemez kalemlerin hatalı belirlendiği sıkça görülür. Bu rehber, hatalı maaş haczine karşı süresinde şikâyet ve itiraz yollarının kurulmasına odaklanır.
Kesinti Sınırı ve Haczedilemeyen Kalemler
Kural olarak maaş ve ücretlerin belirli bir bölümü haczedilebilir; nafaka alacakları bakımından ise farklı bir rejim uygulanır. Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli olan kısım haciz dışında kalır. Bazı sosyal yardım ve ödemelerin ise nitelikleri gereği haczi mümkün değildir. Bu nedenle işverene gönderilen müzekkerenin hangi kalemler üzerinden kesinti yapılacağını açıkça göstermesi, ihtilafı baştan azaltır.
Hangi Yol: Şikâyet mi, İtiraz mı?
Ayrım kritiktir. Borca veya imzaya yönelik karşı çıkışlar itiraz kapsamındadır ve ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen kısa süreler içinde yapılır. Buna karşılık icra müdürlüğünün işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası, icra hukuk mahkemesine yapılacak şikâyetin konusudur. Kesinti oranının fazla uygulanması bir işlem şikâyetidir; borcun mevcut olmadığı iddiasıyla karıştırılmamalıdır. Haczedilmezlik iddiasının da süresi içinde ileri sürülmesi gerekir.
Şikâyet Dilekçesinde Gösterilecekler
- İcra dosya numarası ve şikâyet konusu işlemin tarihi
- İşlemin öğrenildiği tarih ve bunu gösteren belge
- Bordro üzerinde kesintinin hangi kalemden yapıldığı
- Aynı borçlu hakkında birden çok haciz varsa sıra ve tarihleri
- Talep: kesintinin kaldırılması mı, oranın düzeltilmesi mi
İşveren Tarafındaki Yükümlülük
Haciz müzekkeresini alan işveren, borçlunun çalışıp çalışmadığını bildirmek ve kesintiyi usulüne uygun yapmakla yükümlüdür. Bildirimde bulunmamak veya kesintiyi hiç yapmamak, işveren bakımından sorumluluk doğurabilir. Buna karşılık işverenin kanunda öngörülen sınırın üzerinde kesinti yapması da hatalıdır; borçlu bu durumda icra dosyası üzerinden düzeltme talep etmelidir.
Süre Yönetiminde Kontrol Listesi
- Tebligatın hangi adrese ve hangi tarihte yapıldığını doğrulayın.
- Ödeme emri ile haciz ihbarnamesini birbirinden ayırın.
- Şikâyet süresinin başladığı günü belgeyle sabitleyin.
- Dosya borcunu, işlemiş faiz ve masraf kalemleriyle ayrı ayrı çıkarın.
- Taksitlendirme veya haricî ödeme varsa dosyaya bildirildiğini kontrol edin.
Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır; bordro yapısı ve dosyadaki alacak türü sonucu değiştirebilir. Kesinti başlamışsa süre kaybetmeden icra dosyasının bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.