Hesap veya kripto varlık bakiyesine erişimin aniden kapanması, çoğu kişi için sürecin hangi aşamada olduğunu bilmeden geçen bir bekleme dönemi başlatır. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin hükümleri bu alanda iç içe uygulanır. Bu rehber, savcılık aşamasında izlenecek usul planına odaklanıyor.
Blokenin Kaynağını Doğru Tespit Etmek
Her erişim kısıtı aynı hukuki temele dayanmaz ve izlenecek yol da buna göre değişir. Uygulamada karşılaşılan başlıca durumlar şunlardır:
- Yükümlü kuruluşun kendi risk politikası gereği uyguladığı geçici işlem kısıtı
- İdari nitelikteki işlem erteleme kararı
- Soruşturma kapsamında verilen elkoyma niteliğindeki karar
- İcra veya vergi takibinden kaynaklanan ve konusu tamamen farklı olan haciz
Kaynağı öğrenmeden yazılan dilekçe, çoğu zaman yanlış mercie ulaşır ve sürecin uzamasına neden olur. Bu nedenle ilk adım, kuruluştan kısıtın dayanağının yazılı olarak sorulmasıdır.
Savcılık Aşamasında Dilekçe Stratejisi
Soruşturma dosyası mevcutsa hedef, bakiyenin serbest bırakılmasını değil; öncelikle varlığın kaynağının şüpheli işlemle bağlantısız olduğunu göstermektir. Bu nedenle dilekçe, hukuki iddiadan önce sayısal bir anlatı kurmalıdır: paranın giriş tarihi, kaynağı, hangi hesaptan geldiği ve hangi ticari veya kişisel ilişkiye dayandığı. Genel nitelikte mağduriyet anlatımı yerine, işlem bazlı bir tablo sunmak değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Kaynak İspatı Dosyasının Kurgusu
Kaynak ispatı, sonradan toplanması güç belgelere dayanır; bu nedenle erken başlanmalıdır. Maaş bordroları, satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir belgeleri, borsa veya platform işlem dökümleri, vergi beyannameleri ve muhasebe kayıtları tarih sırasına dizilmelidir. Karşı tarafın kim olduğu bilinmeyen transferlerde, gönderen tarafla yapılan yazışmalar da dosyaya eklenmelidir. Belgeler arasında açıklanamayan bir boşluk kalması, dosyanın tümüne ilişkin değerlendirmeyi olumsuz etkileyebilir.
İtiraz Yolu ve Merci Hatası
Koruma tedbiri niteliğindeki kararlara karşı kanun yolu, ceza muhakemesi kurallarına göre işler ve kısa sürelere tabidir. Buradaki en yaygın usul hatası, kararı veren mercii ile itirazı inceleyecek mercii karıştırmak ya da süre içinde dilekçe vermek yerine kuruluşla yazışmayı sürdürmektir. Şirket hesapları söz konusu olduğunda, temsile yetkili kişinin imza sirküleriyle birlikte başvurması da usule ilişkin bir gerekliliktir. Ayrıca aynı dosyada birden fazla kişinin varlığı bloke edilmişse, her ilgilinin kendi talebini ayrıca ileri sürmesi gerekir.
Bilgilendirme
Bu tür dosyalarda sürecin uzunluğu kadar, hangi belgenin ne zaman sunulduğu da sonucu etkiler. Yukarıdaki çerçeve genel bilgi amaçlıdır; işlemin dayanağı ve soruşturmanın kapsamı yol haritasını değiştirir. Bakiyenize erişim kısıtlandıysa, dilekçe vermeden önce dosyanın hukuki durumunun tespit edilmesinde yarar vardır.