İlamsız icra takibinde borçlunun elindeki en güçlü ve en kısa ömürlü savunma aracı, ödeme emrine karşı kullanılan yedi günlük itiraz hakkıdır. Bu takip türünde alacaklının mahkeme kararı sunma zorunluluğu bulunmadığından, denge borçlunun süresinde ve usulüne uygun itirazıyla kurulur. Süre kaçırıldığında dosya kendiliğinden kesinleşir ve tartışma artık alacağın varlığı değil, hacizden kurtulma çabası hâline gelir.
Takvimi Başlatan Tek Tarih: Tebliğ
Yedi günlük süre, ödeme emrinin borçluya usulüne uygun tebliğ edildiği tarihten sonraki günden itibaren işler. Bu nedenle dosyanın ilk incelemesi alacak miktarıyla değil, tebligat parçasıyla başlamalıdır. Tebligatın hangi adrese, kime, hangi şerhle yapıldığı; adres kayıt sistemine göre mi yoksa bildirilen adrese mi gönderildiği; komşuya, kapıcıya veya muhtara teslim şerhi bulunup bulunmadığı ayrı ayrı not edilmelidir. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin nasıl kanıtlanacağı da baştan planlanmalıdır.
Yedi Gün İçinde Yapılacak İki Ayrı İşlem
Uygulamada en sık karşılaşılan usul hatası, itirazın yapılıp mal beyanının unutulmasıdır. Borçluya yüklenen bu iki külfet farklı sonuçlar doğurur ve birbirinin yerine geçmez:
- İtiraz: Takibi durdurur; borca, faize, yetkiye veya imzaya yönelik olabilir.
- Mal beyanı: Takip kesinleşirse gündeme gelen, ayrıca yaptırıma bağlanmış bir yükümlülüktür.
İtiraz Dilekçesini Zayıflatan Usul Kusurları
İtirazın içeriği, ileride açılacak davanın sınırını çizer. Bu aşamada yapılan belirsiz beyanlar sonradan onarılamaz:
- Yetki itirazının, yetkili icra dairesi gösterilmeden yapılması.
- Kısmi itirazda itiraz edilen tutarın açıkça ayrıştırılmaması.
- Senede dayalı takipte imzaya itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmemesi.
- İtirazın süresinde ama yetkisiz icra dairesine sunulması.
- Vekâletname veya harç eksikliğinin son güne bırakılması.
Süre Geçtiyse Kalan Yollar
Yedi gün kaçırıldığında dosya bitmiş sayılmaz; ancak seçenekler daralır ve her biri kendi süresine tabidir. Kusuru olmaksızın süreyi kaçıran borçlu için gecikmiş itiraz kurumu, engelin ortadan kalkmasından sonra kısa bir süre içinde işletilebilir. Usulsüz tebligat söz konusuysa icra mahkemesine şikâyet yolu; borcun bulunmadığı iddiası varsa menfi tespit, ödeme yapılmışsa istirdat davası gündeme gelir. Bu yolların hiçbiri itirazın yerini tutmadığı için, ilk yedi günün korunması her zaman daha ekonomiktir.
Dosya Açılırken Kurulacak Kontrol Noktaları
Pratik bir plan; tebliğ tarihi, itiraz son günü, mal beyanı son günü ve kesinleşme sonrası haciz talebi için öngörülen süre olmak üzere dört noktayı tek takvimde tutar. Alacaklı tarafta ise haciz talebinin zamanında yapılmaması dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açabileceğinden, aynı takvim karşı taraf için de ayna görevi görür.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup somut takibin özellikleri, senedin türü ve tebligatın biçimi sonucu değiştirebilir. Dosyanızdaki tarihleri bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz, süre kaynaklı hak kaybını önlemenin en pratik yoludur.