Banka hesabına ya da kripto varlık platformundaki bakiyeye erişimin aniden kesilmesi, çoğu kişi için sebebi belirsiz bir olay olarak başlar. Oysa hukuki karşılığı ve izlenecek yol, blokenin kaynağına göre tamamen değişir. Doğru merciye gitmeden önce yapılması gereken ilk iş, kısıtlamanın 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bir tedbirden mi, adli bir el koyma kararından mı, yoksa bankanın kendi risk politikasından mı doğduğunu belirlemektir.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Üç ihtimal, üç ayrı takvim doğurur:
- İdari nitelikli işlem erteleme tedbiri: 5549 sayılı Kanun çerçevesinde, sınırlı süreli olarak uygulanır ve süresi içinde adli mercie taşınmazsa etkisini yitirir.
- Adli el koyma: CMK hükümlerine göre hâkim kararına dayanır; burada işletilecek yol itirazdır.
- Bankanın kendi uygulaması: 5411 sayılı Kanun ve sözleşme hükümlerinden kaynaklanır; muhatap doğrudan bankadır.
İlk Adım: Yazılı Bilgi Talebi
Şubeden alınan sözlü açıklamalar dosyada kullanılamaz. Bu nedenle bankaya yazılı başvuru yapılarak kısıtlamanın dayanağı, tarihi ve kapsamı sorulmalıdır. Aynı anda savcılık nezdinde soruşturma bulunup bulunmadığı araştırılmalı, dosya varsa vekil aracılığıyla inceleme talebi sunulmalıdır. Soruşturmanın gizlilik kararına tabi olması hâlinde bilgiye erişim sınırlanabilir; bu durumda savunma, mevcut belgelerle paranın kaynağını göstermek üzerine kurulur.
Adli El Koymada İtiraz Takvimi
Varlıklara el konulmasına ilişkin kararlara karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren CMK'da öngörülen kısa süre içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. İtiraz dilekçesinin gücü, hesaba giren paranın hukuka uygun kaynağını gösteren belge zincirinden gelir. Maaş bordroları, satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir kayıtları, ticari faturalar ve platform işlem geçmişi tarih sırasıyla eşleştirilmelidir. TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin hükümleri gündemdeyse, savunmanın merkezinde "paranın nereden geldiği" sorusunun belgeyle yanıtlanması yer alır.
Kripto Varlıklarda Ek Katman
SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri, platformların müşteri tanıma ve kayıt yükümlülüklerini artırmıştır. Bu nedenle bloke edilen bakiyede transfer geçmişi, cüzdan adresleri ve karşı taraf bilgileri de dosyanın parçası hâline gelir. Zincir üzerindeki hareketlerin okunabilir bir dökümle sunulması, teknik veriyi hukuki argümana dönüştürür. Platformun yurt dışında bulunması hâlinde bilgi ve belge temini uzayacağından, talep yazıları erken gönderilmelidir.
Bekleme Süresini Kaybetmemek İçin
- Blokenin fark edildiği tarih ve saatin yazılı olarak kaydedilmesi.
- Bankaya yazılı bilgi talebinin gecikmeden iletilmesi.
- Soruşturma dosyasının varlığının araştırılması ve inceleme yetkisinin sağlanması.
- Kaynak belgelerinin kronolojik klasöre dizilmesi.
- İtiraz veya başvuru için son günün takvime işlenmesi.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; tedbirin dayanağı ve dosyanın içeriği izlenecek usulü kökten değiştirebilir. Erişim kısıtlaması öğrenildiğinde vakit kaybetmeden bir hukukçuyla dosyanın niteliğini belirlemek en kritik adımdır.