Dolandırıcılık, aklama veya izinsiz faaliyet iddialarının merkezinde çoğunlukla tek bir soru vardır: para nereye gitti. Ödeme kuruluşları, elektronik para kuruluşları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden akan işlemlerde bu sorunun cevabı teknik olarak mümkündür; asıl zorluk, kayıtların usulüne uygun biçimde ve zamanında temin edilmesidir. Bu rehber, 5411, 5549, SPK'nın kripto varlıklara ilişkin düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde para akışının izlenmesini konu alır.
Zincirin Halkalarını Ayrıştırın
Tipik bir akış tek adımda gerçekleşmez: mağdurun banka hesabından çıkan tutar bir ödeme kuruluşu üzerinden aracı hesaba, oradan farklı bir platforma ve nihayetinde kripto varlığa dönüşebilir. Her halka farklı bir kurumun kayıt sisteminde durur ve her kurumun saklama süresi ile yanıt hızı farklıdır. Bu nedenle ilk yapılacak iş, bilinen ilk ve son noktayı işaretleyip aradaki boşlukları listelemektir. Talep yazıları bu boşluklara göre ayrı ayrı hazırlandığında sonuç alma oranı belirgin biçimde artar.
Kayıt Talebi Hangi Yolla Yapılır
Banka ve ödeme kuruluşu kayıtları, kişisel başvuruyla değil yetkili merci kararıyla temin edilir. Soruşturma aşamasında talebin savcılık üzerinden yürütülmesi, hukuk davasında ise mahkeme aracılığıyla müzekkere yazılması gerekir. Doğrudan kuruma yazılan ve dayanağı gösterilmeyen talepler cevapsız kalır; daha kötüsü, bu sırada geçen zamanda işlem kayıtları ile bakiye arasındaki bağ zayıflar. Talep metninde hesap numarası, IBAN, işlem tarih aralığı ve talep edilen kayıt türü açıkça belirtilmelidir.
MASAK Boyutu ve Şüpheli İşlem Bildirimi
5549 sayılı Kanun, yükümlü kuruluşlara müşterini tanı ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülükleri getirir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği, hem kurum tarafındaki idari sorumluluğu hem de mağdur tarafındaki delil imkânını doğrudan etkiler. Kimlik tespiti yapılmadan açılmış bir hesabın varlığı, dosyada kurumun sorumluluğuna ilişkin ayrı bir tartışma başlığı açar.
Aklama İsnadında Savunma Ekseni
TCK 282, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasını cezalandırır ve öncül suçun varlığı bu isnadın temelidir. Savunma kurgusunda öncelikle öncül suçun sabit olup olmadığı, sonra da şüphelinin paranın kaynağına ilişkin bilgisinin bulunup bulunmadığı ayrıştırılmalıdır. Hesabını ticari amaçla kullandığı hâlde zincire dâhil olmuş kişiler bakımından, işlem geçmişinin bütünüyle sunulması çoğu zaman en güçlü savunma aracıdır.
Zaman Kaybını Önleyen Sıralama
- İlk 24-48 saatte bloke ve iade talebi ilgili kuruma iletilir.
- Şikâyet dilekçesine işlem dekontları ve tam IBAN listesi eklenir.
- Kripto tarafında cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri ayrıca listelenir.
- Malvarlığına ilişkin koruma tedbiri talebi gecikmeden yapılır.
- Kurum yanıtlarının süresi takvimde takip edilerek tekrar yazışma planlanır.
Para akışının izlenmesinde en büyük risk, teknik imkânsızlık değil geç kalınmış usul işlemidir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; işlem hacmi, kurumların kayıt politikaları ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştirebileceğinden profesyonel destek alınması yerinde olacaktır.