Banka hesabına elektronik haciz konulduğunu öğrenen borçlunun karşılaştığı ilk soru, itirazın nereye yapılacağıdır. İİK ve HMK ekseninde ilerleyen bu süreçte usule aykırı işlem, genellikle takibe itiraz ile hacze şikâyetin birbirine karıştırılmasından doğar.
İki Ayrı Yol: Takibe İtiraz ve İcra Memuru İşlemine Şikâyet
Ödeme emrine karşı yapılan itiraz, borcun ve takibin varlığına yöneliktir ve icra dairesine, kanunda öngörülen kısa süre içinde yapılır. Buna karşılık haczin kendisindeki hukuka aykırılık, örneğin haczedilemeyecek bir gelirin haczedilmesi, icra hukuk mahkemesine yapılan şikâyetin konusudur. Bu iki yolun karıştırılması, süresi içinde yapılmış olsa bile başvurunun sonuçsuz kalmasına yol açar. Bu nedenle ilk adım, itiraz edilen şeyin borç mu yoksa haciz işlemi mi olduğunu netleştirmektir.
Haczedilemeyen Değerler ve Sınırlı Haciz
Bazı gelir ve malvarlığı unsurları kanun gereği haczedilemez ya da yalnızca belirli oranda haczedilebilir. Maaş hesabına konulan haczin kanunun izin verdiği oranı aşması, emekli aylığına kural olarak haciz uygulanamayacağı hâlde hesap bakiyesinin tümüyle bloke edilmesi ya da sosyal yardım niteliğindeki ödemelerin hacze konu edilmesi uygulamada sık rastlanan aykırılıklardır. Bu tür durumlarda hesabın hangi ödemeyi taşıdığı banka dökümüyle gösterilmeli; talep, tüm haczin kaldırılması yerine aykırı kısmın kaldırılması biçiminde somutlaştırılmalıdır.
Başvuru Öncesi Hazırlık
- İcra dosyası numarası ve takibin dayanağı UYAP kayıtlarından çıkarılır.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat şekli kontrol edilir.
- Hesap dökümü, haczin uygulandığı gün ve bakiyenin kaynağı gösterilecek biçimde alınır.
- Maaş, emekli aylığı veya nafaka gibi özel nitelikli girişler işaretlenir.
- Şikâyet dilekçesi, aykırılığın hangi işlemde bulunduğu belirtilerek hazırlanır.
Süre Rejimini Doğru Kurmak
Şikâyet için kural olarak kanunda öngörülen süre işler; ancak kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde süre koşulu aranmayabilir. Bu ayrım, gecikmiş başvurularda tek dayanak olabileceğinden dilekçede açıkça ileri sürülmelidir. Takibe itirazda ise sürenin kaçırılması hâlinde gecikmiş itiraz yolu ancak kanunda sayılan sebeplerin varlığında gündeme gelir ve bu sebeplerin belgelenmesi gerekir.
Uygulamada Görülen Hatalar
- Bankaya dilekçe verilerek haczin kaldırılmasının beklenmesi
- İtirazın icra dairesi yerine doğrudan mahkemeye yapılması
- Borca itirazla birlikte imzaya itirazın ayrıca belirtilmemesi
- Haciz kaldırıldıktan sonra dosyanın takip edilmemesi ve yeni hacizlerin fark edilmemesi
- Tebligat adresinin güncellenmemesi nedeniyle sürelerin farkında olunmaması
Buradaki açıklamalar genel bilgi amacı taşır ve her icra dosyasına aynı biçimde uygulanamaz. Takibin türü, alacağın niteliği ve tebligat tarihleri sonucu değiştirebileceğinden, başvurunuzu yapmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.