İcra takibinde en çok tartışma doğuran iki başlık, haczedilen malın satış süreci ile maaş üzerine konulan hacizdir. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, bu iki işlemin denetim noktalarını ve usule aykırı işlem hâlinde izlenecek yolu ele alıyor.
Maaş Haczinde Sınır ve Sıra
Maaş ve ücret üzerine konulan haciz, alacaklının tüm ücreti alması anlamına gelmez; kanun ücretin belirli bir bölümünün borçluya bırakılmasını öngörür. Nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir öncelik rejimi geçerlidir. Uygulamada sık rastlanan hata, işverenin kesintiyi kanuni orandan fazla yapması veya birden fazla haciz bulunduğunda sıra gözetmeksizin ödeme yapmasıdır. Bu durumda borçlunun yapacağı iş, ücret bordrosu ile kesinti tutarını karşılaştırıp icra mahkemesine şikâyet yolunu kullanmaktır.
Haczedilemeyen ve Kısmen Haczedilebilen Kalemler
- Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli olduğu kabul edilen eşyalar
- Mesleğini sürdürmesi için zorunlu araç ve gereçler
- Kanunla haczedilemeyeceği öngörülen ödemeler ve yardımlar
- Emekli aylığı üzerinde haciz için borçlunun yazılı muvafakatinin bulunup bulunmadığı
- Aynı ücret üzerine konulmuş birden fazla haczin sırası
Satış Aşamasının Denetim Noktaları
- Kıymet takdiri raporunun borçluya usulüne uygun tebliğ edildiği kontrol edilir.
- Takdir edilen değere karşı itiraz için öngörülen süre içinde icra mahkemesine başvurulur.
- Satış ilanının içeriği ve ilan usulü, kanunun aradığı unsurlar bakımından incelenir.
- Elektronik satış sürecinde ilan tarihleri ile teklif dönemi karşılaştırılır.
- İhalenin feshi talebi için kanunda öngörülen kısa süre ve yatırılacak teminat baştan planlanır.
Şikâyet ile İtirazı Karıştırmamak
Borca ve imzaya itiraz ile icra memurunun işlemine karşı şikâyet farklı kurumlardır ve farklı sürelere tabidir. Kesinleşmiş bir takipte borca itiraz yolunun kullanılmaya çalışılması sonuç doğurmaz; buna karşılık memur işleminin kanuna aykırılığı şikâyet yoluyla, hakkı ihlal eden işlemin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre içinde ileri sürülür. Hangi yolun seçileceği yanlış belirlendiğinde, esasen haklı bir talep usulden reddedilebilir.
Borçlu ve Alacaklı İçin Ortak Kontrol Alışkanlığı
Her iki taraf için de en işlevsel yöntem, dosyadaki her işlemi tarih ve tebliğ kaydıyla tek bir tabloda izlemektir. Tebligatın usulsüz olduğu iddiası dosyanın seyrini değiştirebileceği için tebligat parçaları ayrı bir başlıkta saklanmalıdır. Satış sonrası paranın paylaştırılmasına ilişkin sıra cetveline karşı başvuru süresi de aynı tabloya işlenmelidir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; takibin türü ve dosyadaki işlem tarihleri izlenecek yolu değiştirebileceğinden, icra dosyanızı bir hukukçu ile birlikte incelemeniz faydalı olur.