Maaşın bir kısmının icra dosyası nedeniyle kesilmeye başlanması, çoğu borçlunun süreçten ilk haberdar olduğu andır. Oysa bu noktaya gelinmesi, daha önce tebliğ edilmiş bir ödeme emrinin veya haciz ihbarnamesinin sonucudur. İİK ve HMK birlikte okunduğunda, hangi aşamada hangi itirazın yapılabileceği ve hangi sürenin işlediği netleşir.
İtirazın Türünü Doğru Seçmek
Ödeme emrine karşı yapılan itiraz, takibin dayandığı borca yöneliktir ve tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirilir. Buna karşılık haczin usulüne, kapsamına veya kesinti oranına yönelik şikâyet, icra hukuk mahkemesine yapılır. İkisinin karıştırılması sık görülen bir usul hatasıdır: borca itiraz süresi geçtikten sonra icra dairesine verilen dilekçe sonuç doğurmaz; buna karşılık hacze ilişkin şikâyet, öğrenmeden itibaren işleyen kendi süresine tabidir.
Kesinti Oranı ve Sınırlar
- Maaş ve ücretler, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli olan kısım ayrıldıktan sonra haczedilebilir; kesinti maaşın dörtte birinden az olamaz.
- Nafaka alacakları bu sınırlamaya tabi değildir ve öncelikli olarak tahsil edilir.
- Birden fazla dosya varsa kesinti aynı anda değil sıraya göre yapılır; ikinci dosya birincinin bitmesini bekler.
- Emekli maaşları bakımından haciz kural olarak sınırlıdır; borçlunun yazılı muvafakati bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.
- İhbar ve kıdem tazminatı gibi kalemlerin niteliği, maaş haczi kapsamında değerlendirilmelidir.
Adım Adım İzlenecek Yol
- Dosya numarası öğrenilip UYAP üzerinden takip dayanağı ve tebligat parçaları incelenir.
- Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği kontrol edilir; usulsüz tebligat iddiası varsa öğrenme tarihi bildirilerek şikâyet yoluna gidilir.
- Kesinti yapan işverenden, hangi dosya için ne oranda kesinti yapıldığını gösteren yazı istenir.
- Oran fazlaysa fazla kesintinin iadesi ve doğru orana çekilmesi için icra hukuk mahkemesine başvurulur.
- Borç kabul ediliyorsa taksitlendirme talebi ayrıca sunulur; kabul edilen taksitin aksatılması yeni haciz işlemlerinin önünü açar.
İşverenin Sorumluluğu
Haciz ihbarnamesi tebliğ edilen işveren, kesintiyi yapmak ve icra dosyasına yatırmakla yükümlüdür. Kesinti yapılmaması ya da eksik yapılması işveren yönünden ayrı bir sorumluluk doğurur. Borçlunun işten ayrılması hâlinde bu durumun icra dairesine bildirilmesi gerekir; bildirim yapılmadığında dosya güncelliğini yitirir ve sonraki işlemler tartışmalı hâle gelir.
Bu içerik genel bir çerçeve sunar; takibin türü, alacağın niteliği ve tebligat tarihleri sonucu değiştirir. Kesinti başladıktan sonra süreler hızla işlediğinden, dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz gecikmeden yapılmalıdır.