İlamsız icra takibinde ödeme emrinin tebliğiyle işlemeye başlayan yedi günlük itiraz süresi, borçlunun elindeki en hızlı ve en ucuz savunma aracıdır. Haciz aşamasına gelinmiş bir dosyada bu pencerenin kapanmış olması her şeyin bittiği anlamına gelmez; ancak izlenecek yol tamamen değişir. Aşağıda İİK ve HMK çerçevesinde, sürenin nasıl hesaplandığı ve usule aykırı işlemin nasıl tespit edildiği uygulama sırasına göre ele alınmaktadır.
Sürenin Gerçek Başlangıcını Bulmak
Yedi gün, takibin başladığı tarihten değil, ödeme emrinin borçluya usulüne uygun tebliğ edildiği tarihten itibaren işler. Bu nedenle yapılacak ilk iş, dosyadaki tebligat parçasının fiziki olarak incelenmesidir. Adres tespiti, komşuya veya muhtara tebliğ halinde haber kâğıdı bırakılıp bırakılmadığı, tebliğ memurunun şerhi ve imza durumu tek tek okunmalıdır. Tebligat usulsüzse süre hiç işlememiş sayılır ve borçlunun öğrenme tarihi esas alınır; bu tarih beyan edilirken gerçeğe aykırı bir gün gösterilmesi, sonradan tüm savunmayı çürütebilir.
İtiraz mı, Şikâyet mi: Merci Ayrımı
Uygulamadaki en yaygın hata, iki ayrı hukuki yolun birbirine karıştırılmasıdır. Borcun bulunmadığı, imzanın borçluya ait olmadığı veya icra dairesinin yetkisiz olduğu yönündeki beyanlar itirazdır ve takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık haciz işleminin kanuna aykırı biçimde yapılması, haczedilemeyecek bir malın kapsama alınması ya da tutanağın eksik düzenlenmesi şikâyet konusudur ve icra mahkemesine götürülür. Yanlış mercie verilen dilekçe, süre korunmuş sayılmadığı için hak kaybı doğurabilir.
Haciz Tutanağında Aranacak Somut Hatalar
- Haczedilen malın cins, adet ve ayırt edici özellikleriyle tanımlanmamış olması
- Üçüncü kişiye ait olduğu belli eşyanın istihkak uyarısı yapılmadan listelenmesi
- Borç miktarını aşacak ölçüde mal haczedilmesi
- Maaş haczinde kanunen dokunulamayacak kısmın gözetilmemesi
- Hacze konu eşyanın muhafaza altına alınma gerekçesinin tutanağa yazılmaması
Yedi Gün Kaçtıysa Devrede Kalan Yollar
- Elde olmayan bir engel nedeniyle süresinde itiraz edilememişse gecikmiş itiraz imkânı değerlendirilir.
- Borcun hiç doğmadığı savunuluyorsa menfi tespit, para tahsil edilmişse istirdat davası gündeme gelir.
- Kesinleşmiş takipte dahi kıymet takdirine ve satış işlemlerine karşı ayrı süreler yeniden doğar.
- Ödeme gücüne göre taksitlendirme talebi, satışı geciktirerek nefes alanı sağlayabilir.
Dosya Kapanmadan Önceki Son Kontrol
Her aşamada tebliğ tarihleri, dilekçe havale saatleri ve icra dairesi kayıtları tek bir tabloda tutulmalıdır. Yedi günlük sürelerin birden fazla kez ve farklı işlemler için yeniden doğduğu unutulursa, itiraz edilebilecek bir işlem sessizce kesinleşir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup takip türüne, alacağın dayanağına ve dosyanın kendi seyrine göre değişebilir. Haczedilen malvarlığınız varsa, süre işlerken bir avukatla dosya üzerinden değerlendirme yapılması yerinde olur.