İcra takibinde en çok mağduriyet doğuran aşama, hesaba konulan elektronik haciz ile malın satışa çıkarıldığı dönemdir. İİK ve HMK ekseninde bu aşamada borçlunun elinde bulunan hukuki araçlar sınırlı sürelidir ve her biri farklı mercie yöneltilir. Aşağıdaki kontrol listesi, e-haciz ve satış sürecinde yapılan tipik merci hatalarını önlemeye dönüktür.
İtiraz ile Şikâyeti Karıştırmamak
Takibe itiraz, borcun kendisine veya imzaya yöneliktir ve kural olarak icra dairesine yapılır. Şikâyet ise icra müdürlüğünün bir işleminin hukuka aykırı ya da hadiseye uygun olmadığı iddiasıyla icra hukuk mahkemesine yöneltilir. Bu ikisinin karıştırılması, sürenin doğru mercide kullanılmaması sonucunu doğurur. Hesabına haciz konulan borçlunun yapması gereken çoğu zaman itiraz değil, haczedilemezlik iddiasıyla şikâyet yoluna gitmektir.
Haczedilemezlik Kontrol Listesi
- Hesaba yatan tutar emekli aylığı, maaş ya da nafaka niteliğinde mi?
- Maaş hesabında haciz sınırının aşılıp aşılmadığı hesaplandı mı?
- Sosyal yardım veya eğitim desteği gibi özel korumalı ödemeler karıştı mı?
- Aile bireylerine ait ortak hesapta üçüncü kişi payı var mı?
- Ev eşyası haczinde kanunun koruduğu kalemler ayrıştırıldı mı?
Bu iddialar için tanınan süre kısadır ve öğrenme anına bağlıdır; bu nedenle banka bildiriminin tarihi mutlaka saklanmalıdır.
Satış Aşamasında Dikkat Edilecek Noktalar
- Kıymet takdiri raporu tebliğ edildiğinde, değerin düşük belirlendiği düşünülüyorsa süresinde itiraz edilmelidir.
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği kontrol edilir; tebligat eksikliği ihalenin feshi sebebi olabilir.
- Elektronik ortamda yürütülen satışlarda teklif ve süreçle ilgili işlem kayıtları saklanmalıdır.
- İhalenin feshi talebi için öngörülen süre, ihale tarihinden itibaren işlemeye başlar.
- Taşınmaz üzerindeki kira ilişkisi ve muhdesat iddiaları satıştan önce bildirilmelidir.
Üçüncü Kişinin Malı Haczedilirse
Haczedilen malın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, istihkak prosedürü içinde ileri sürülür. Bu yol, genel şikâyet yolundan ayrıdır ve kendine özgü süreleri vardır. Malın kime ait olduğunu gösteren fatura, sözleşme ve ödeme kayıtları, iddianın en başında sunulmalıdır; sonradan sunulan belgeler inandırıcılık bakımından tartışılır hale gelir.
Süreci Yönetmenin Pratik Yolu
Takip dosyası üzerinden yapılan her işlem, tarih ve işlem türüyle birlikte tek bir tabloda izlenmelidir. Tebliğ tarihleri, ödeme emrinin ulaştığı gün, haciz tarihi, kıymet takdiri ve satış ilanı tarihleri bu tabloda görünür olduğunda, hangi hakkın hangi gün sona ereceği önceden görülebilir. Borçlu ile alacaklı arasında yapılandırma görüşmesi yürütülüyorsa, bu görüşmelerin süreleri durdurmadığı unutulmamalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; dosyanızdaki işlem sırası farklı olabilir. Hesabınıza haciz uygulandıysa, süre kısa olduğu için vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.