Kripto varlık üzerinden yürütülen dolandırıcılık dosyalarında zarar, klasik dolandırıcılıktan farklı olarak sınır ötesi ve çok katmanlı bir yapı gösterir. Paranın izlenmesi teknik olarak mümkündür; ancak bu izin hukuken kullanılabilir bir delile dönüşmesi, soruşturmanın ilk aşamasında yapılan taleplere bağlıdır. Bu rehber, savcılık aşamasının nasıl yapılandırılacağını ele alır.
Dosyanın hukuki nitelendirmesi
Olay çoğu zaman tek bir başlığa sığmaz. Yatırım vaadiyle para toplanması, sistemin belirli bir noktada çökmesi ve toplanan değerin başka cüzdanlara dağıtılması aşamaları farklı hükümleri gündeme getirir. Elde edilen değerin aklanmasına yönelik hareketler 5549 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirlerle, kayıtsız faaliyet yürüten platformlar ise SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleriyle ilişkilidir. Şikâyet dilekçesinde nitelendirmenin tek bir başlığa hapsedilmemesi, soruşturmanın kapsamını genişletir.
Şikâyete eklenecek teknik dosya
- Gönderim yapılan cüzdan adresleri ve işlem kimlik bilgileri eksiksiz listelenir.
- Her transfer için tarih, saat ve tutar bilgisi tablo hâline getirilir.
- Banka veya ödeme kuruluşu üzerinden yapılan ilk giriş işlemleri ayrıca gösterilir.
- Platformla yapılan yazışmalar, tanıtım materyalleri ve grup mesajları arşivlenir.
- Kayıt sırasında yapılan kimlik doğrulama adımlarına ilişkin belgeler eklenir.
Erken talep edilmesi gereken tedbirler
Soruşturmanın başında istenmesi gereken en kritik husus, varlıkların dağıtılmadan önce dondurulmasına yönelik taleplerdir. Yurt içindeki hizmet sağlayıcılarda tutulan bakiyeler bakımından el koyma talebi, geç kalındığında karşılıksız kalır. Aynı şekilde, paranın ilk aktarıldığı banka hesaplarına ilişkin kayıtlar ve hesap sahibine ait bilgiler, zincirdeki gerçek kişiye ulaşmanın en somut yoludur. Yurt dışı merkezli platformlar bakımından bilgi talebi adli yardımlaşma usullerine bağlı olduğundan, bu sürecin uzun olacağı baştan hesaba katılmalıdır.
Mağdur sayısının çokluğu ve dosya birleştirme
Aynı yapıdan zarar gören çok sayıda kişi bulunduğunda, dağınık şikâyetler farklı savcılıklarda ayrı ayrı işlem görebilir. Dosyalar arasındaki bağlantının erken bildirilmesi, hem delil havuzunu büyütür hem de yapının organize niteliğinin görülmesini kolaylaştırır. Mağdurların ellerindeki kayıtların ortak bir formatta toplanması bu aşamada pratik bir katkı sağlar.
Kısmi ödeme teklifi karşısında karar
Bu dosyalarda karşı taraf sıklıkla, şikâyetten vazgeçme karşılığında kısmi bir ödeme önerir. Değerlendirilmesi gereken iki nokta vardır: dolandırıcılık şikâyete bağlı suçlardan değildir, dolayısıyla vazgeçme soruşturmayı kendiliğinden sona erdirmez; ayrıca kısmi ödeme kabul edilirken bakiye alacak için ihtirazi kayıt konulmazsa, hukuk davasındaki talep zayıflar. Zararın giderilmesi ceza yargılamasında ayrıca değerlendirilebilecek bir husustur; bu nedenle ödeme kabul edilecekse, dosyaya yansıtılacak biçimde belgelendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; işlem zincirinin yapısı ve platformun statüsü izlenecek yolu değiştireceğinden, başvuru öncesinde hukuki değerlendirme alınması önerilir.