Hesabına erişemeyen bir kişinin ilk tepkisi genellikle bankaya başvurmak olur; oysa blokenin kaynağı bankanın kendi risk politikası da olabilir, bir adli merci kararı da. Bu ayrım yapılmadan atılan her adım zaman kaybına dönüşür. Aşağıda, 5411 ve 5549 ile TCK 282 çerçevesinde blokeye karşı yürütülecek sürecin usul ve süre planı ele alınmaktadır.
Blokenin Kaynağını Doğru Teşhis Etmek
İlk yapılması gereken, hesabın hangi işlemle kısıtlandığını yazılı olarak öğrenmektir. Banka nezdinde uygulanan bir tedbir ile soruşturma kapsamında verilen bir el koyma kararı farklı yollara tabidir. Bankadan alınacak yazılı cevap, işlemin dayanağını ve tarihini göstermesi bakımından dosyanın çıkış noktasıdır. Adli bir karar varsa, karara itiraz mercii ve süresi bu belgeden hareketle belirlenir.
Para Trafiğinin Ters Kronolojiyle Çıkarılması
Bloke dosyalarında çözüm, paranın meşru kaynağının gösterilmesinden geçer. Bunun için hesap hareketleri, ilgili işlemden geriye doğru okunmalı ve her giriş bir belgeyle eşleştirilmelidir:
- Maaş, kira, satış bedeli gibi gelir kalemlerinin sözleşme ve dekontla desteklenmesi
- Araç, taşınmaz veya hisse satışında devir belgelerinin eklenmesi
- Aile içi transferlerde gönderenin kaynağının da ayrıca gösterilmesi
- Kripto varlık alım satımında platform ekstrelerinin ve cüzdan adresi kayıtlarının toplanması
Bu zincirde bir halkanın atlanması, dosyada en sık rastlanan delil eksikliği biçimidir ve çoğu zaman blokenin uzamasına yol açar.
Banka Yazışması ile Adli İtirazın Ayrı Takvimleri
Bankaya yapılan başvurunun cevaplanması beklenirken adli itiraz süresi işlemeye devam edebilir. Bu nedenle iki hat paralel yürütülmelidir. Adli merciye sunulacak dilekçede yalnızca mağduriyet anlatımı değil, işlemin hukuki dayanağına yönelik somut karşı argüman ve ekli belge listesi yer almalıdır. Talep, hesabın tamamı yerine belirli bir tutar veya belirli işlemler bakımından da kurulabilir.
Kripto ve Ödeme Kuruluşu İşlemlerinde Ek Adımlar
Sermaye piyasası mevzuatında kripto varlık hizmet sağlayıcılara ilişkin düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte, platform kayıtlarının resmî kanaldan temini kolaylaşmıştır. Kullanıcı, platformdan işlem geçmişini ve kimlik doğrulama kayıtlarını talep ederek dosyaya sunabilir. Ödeme kuruluşları üzerinden yapılan transferlerde ise gönderen ve alıcı bilgisi ile açıklama alanının tutarlılığı ayrıca değerlendirilir.
Değerlendirme
Bloke dosyalarında sonuç, çoğunlukla sunulan belgenin niceliğinden değil, kaynak zincirinin kesintisiz kurulmasından doğar. Bu metin genel bilgi amaçlıdır; işlemin dayanağı, hesabın türü ve soruşturmanın kapsamı yol haritasını değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın hukuken incelenmesinde yarar vardır.