Ödeme emri tebliğ edildiğinde borçlunun elinde çok kısa bir zaman dilimi bulunur. Bu süre içinde yapılması gerekenler yalnızca itirazdan ibaret değildir; mal beyanı yükümlülüğü de aynı takvimde işler. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu aşamada yapılan bir gün gecikme, esasa ilişkin haklı bir itirazı bile kullanılamaz hâle getirebilir.
Tebliğ Tarihi Her Şeyi Belirler
Sürenin başlangıcı, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği tarihtir. Bu nedenle ilk yapılacak iş tebligat parçasının incelenmesidir. Tebligatın komşuya, muhtara veya iş yerine yapıldığı hâllerde usule uygunluk ayrıca değerlendirilmelidir; usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse, öğrenme tarihi de somut biçimde ortaya konmalıdır.
İtirazın Kapsamı: İmzaya mı, Borca mı?
İtirazın içeriği sonraki aşamayı doğrudan belirler. Kambiyo senedine dayalı takiplerde imzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir; genel bir borca itiraz imzayı kabul anlamına gelebilir. Yetkiye itiraz edilecekse bunun da esasa ilişkin itirazla birlikte ve süresinde ileri sürülmesi gerekir. İtiraz dilekçesinde şu noktalar netleştirilmelidir:
- Borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği
- Faiz ve ferilere yönelik ayrı bir itiraz bulunup bulunmadığı
- İmza inkârının açıkça yazılıp yazılmadığı
- Yetki itirazının hangi mercii işaret ettiği
Mal Beyanının Doğru Doldurulması
İtiraz edilmiş olması mal beyanı yükümlülüğünü her hâlde ortadan kaldırmaz. Beyanın eksik veya gerçeğe aykırı verilmesi ayrı sonuçlar doğurabileceğinden, malvarlığı kalemleri ve gelir durumu gerçek duruma uygun biçimde yazılmalıdır. Beyanla birlikte sunulacak belgeler, sonraki haciz aşamasında ölçülülük tartışmasında da kullanılabilir.
İtiraz Sonrası Alacaklının Hamleleri
İtirazla takip durduğunda alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gidebilir. Borçlu açısından bu aşamada hazırlıklı olmak, ödeme belgelerinin, dekontların ve borcun sona erdiğini gösteren yazışmaların baştan derlenmesi anlamına gelir. Bu belgelerin sonradan aranması, dosyalarda en sık görülen delil eksikliği nedenidir ve savunmayı zayıflatır.
Kısa Değerlendirme
İcra dosyalarında sürenin kaçırılması, sonradan telafisi çok güç bir sonuç doğurur. Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; takip türü, dayanak belge ve tebligatın yapılış biçimi izlenecek yolu değiştirdiğinden, ödeme emrini aldıktan hemen sonra hukuki değerlendirme almanız önerilir.