Hesabın ya da kripto varlık bakiyesinin aniden kullanılamaz hâle gelmesi, çoğu zaman şüpheli işlem bildirimi veya adli bir talep sonrası gerçekleşir. Bu aşamada hesap sahibinin elindeki tek gerçek araç, paranın kaynağını ve işlemlerin ekonomik gerekçesini gösteren belge paketidir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile SPK'nın kripto varlık düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesindeki tartışmalar birlikte okunduğunda, dosyanın kaderini anlatım değil kayıt belirler.
Kaynak Beyanını Destekleyen Belgeler
Delil paketinin çekirdeği, her para girişinin nereden geldiğini gösteren kayıtlardır:
- Maaş bordroları, serbest meslek makbuzları ve fatura kayıtları
- Taşınmaz veya araç satışına ilişkin sözleşme ve tapu/tescil belgeleri
- Kredi kullanımına ve kapanışına ilişkin banka yazıları
- Miras, bağış veya aile içi transferlere ilişkin belgeler
- Borsa, kripto platformu ve aracı kurum işlem dökümleri
İşlem Akışını Anlaşılır Bir Zincire Dönüştürmek
Kayıtları klasör hâlinde sunmak yeterli değildir. Her giriş ve çıkış işleminin tarih sırasıyla, karşı taraf bilgisi ve gerekçesiyle birlikte tabloya dökülmesi gerekir. Özellikle kısa sürede çok sayıda küçük tutarlı transfer, üçüncü kişi hesapları üzerinden yapılan hareketler ve nakit giriş-çıkışları ayrı açıklama gerektirir. Açıklanamayan tek bir halka, zincirin tamamına yönelik şüpheyi güçlendirebilir.
Blokeyle Karşılaşıldığında Adım Sırası
- Kısıtlamanın kaynağı öğrenilir: kurum kararı mı, adli talep mi, platform politikası mı?
- İlgili kurumdan veya bankadan yazılı bilgi talep edilir; sözlü bilgiye dayanılmaz.
- Hesap hareketleri, kısıtlama tarihinden geriye doğru dönemsel olarak çıkarılır.
- Şüphe doğuran işlemler işaretlenir, her biri için açıklayıcı belge eşleştirilir.
- Soruşturma dosyası varsa hangi sıfatla yer alındığı ve talep yolu belirlenir.
Kripto Varlıklara Özgü Ek Kalemler
Kripto işlemlerinde platform içi kayıtlar ile zincir üzerindeki hareketler ayrı ayrı belgelenmelidir. Cüzdan adresleri, transfer zaman damgaları, platform hesabına giriş yapılan cihaz kayıtları ve alım-satım emirlerinin dökümü birlikte sunulduğunda anlatım tutarlı hâle gelir. Başkasına ait cüzdana yapılan transferlerde ilişkinin niteliği ayrıca açıklanmalıdır.
Sıklıkla Yapılan ve Zarar Veren Hatalar
- Kısıtlama sonrası hesap hareketlerini indirmeden beklemek
- Tanıdık hesabı üzerinden para hareketi yaparak zinciri karmaşıklaştırmak
- Belgeleri tarih sırası olmadan toplu hâlde sunmak
- İşlemin gerekçesini yazılı olarak kayda geçirmeden yalnızca sözlü anlatmak
Yukarıdaki başlıklar genel bilgilendirme amacı taşır; kısıtlamanın dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştirir. Bu tür dosyalarda ilk beyanın kapsamı sonraki aşamaları etkilediğinden, belge paketinizi bir hukukçuyla birlikte hazırlamanız önerilir.