İtiraz edildiği anda takip durur; fakat borçlu açısından asıl sınav bundan sonra başlar. Alacaklının itirazın kaldırılması ya da iptali yoluna başvurması hâlinde tartışma, borçlunun elindeki belgenin niteliğine göre farklı bir mecraya girer. İİK ve HMK çerçevesinde, itirazın hangi gerekçeye dayandığı ve hangi belgeyle desteklendiği borçlu haklarının fiilen kullanılıp kullanılamayacağını belirler.
İtirazın Gerekçesi Sonraki Aşamayı Nasıl Belirler
İtiraz tek tip değildir ve her gerekçe farklı bir belge ihtiyacı doğurur:
- Borca itiraz: ödeme, ibra veya borcun hiç doğmadığına dair kayıtlar
- İmzaya itiraz: karşılaştırmaya elverişli imza örnekleri ve inceleme talebi
- Yetkiye itiraz: yetkili icra dairesini gösteren sözleşme ve adres bilgileri
- Faize ve ferilere itiraz: oran ve başlangıç tarihini gösteren sözleşme hükmü
- Zamanaşımı itirazı: alacağın doğum ve son işlem tarihlerini gösteren kayıtlar
Belge Niteliği Neden Belirleyicidir
Alacaklının başvurabileceği yollar, elindeki belgenin türüne göre farklılaşır. Borçlu tarafında da durum aynıdır: ödemeyi gösteren dekontun açıklamasının hangi borca ait olduğu, ibra metninin kapsamı ve imzaların doğrulanabilirliği tartışmanın sonucunu etkiler. Bu nedenle itirazdan hemen sonra, elde bulunan her belgenin hangi itiraz kalemini desteklediği tablo hâline getirilmelidir.
İtiraz Sonrası İzlenecek Sıra
- İtirazın icra dosyasına usulünce işlendiği kontrol edilir.
- Her itiraz kalemi için dayanak belge eşleştirilir; eşleşmeyen kalem işaretlenir.
- Eksik belgelerin temini için banka ve karşı taraf nezdinde talep süreci başlatılır.
- Ticari defterler ve muhasebe kayıtlarının uyumu gözden geçirilir.
- Haciz ihtimaline karşı, haczedilmezlik iddiası doğurabilecek kalemler belgelenir.
Kötü Niyet ve Tazminat Riski
Dayanaksız yapılan itirazlar, borçlu bakımından ek yük doğurabilir. Bu nedenle itiraz kapsamı gerçekçi belirlenmeli; kabul edilen kısım ile tartışılan kısım baştan ayrılmalıdır. Aynı biçimde, takibin haksız olduğu iddiası da soyut kalmamalı, hangi tutarın hangi belgeyle karşılandığı gösterilmelidir.
Dosyayı Zayıflatan Alışkanlıklar
- Ödemeleri açıklamasız ve toplu biçimde yapmak
- Karşı tarafla yapılan mutabakatı yazılı hâle getirmemek
- İtiraz dilekçesinde tüm gerekçeleri tek cümleye sıkıştırmak
- Süreç boyunca gelen tebligatları düzenli bir dosyada tutmamak
Yukarıdaki başlıklar genel bilgilendirme amacıyla derlenmiştir; takibin türü, dayanak belge ve itirazın kapsamı sonucu değiştirir. İtiraz sonrasında açılabilecek davalar bakımından hazırlık gerektiğinden, dosyanızı belgelerinizle birlikte bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olacaktır.