Haciz işlemi çoğu kişi için beklenmedik bir anda gelir ve ilk tepki panik olur. Oysa bu aşamada borçlu tarafın kullanabileceği somut haklar vardır ve bunların çoğu kısa sürelere bağlıdır. Süre kaçırıldığında, esasen haklı olan bir itiraz dahi dinlenmez hale gelir. Aşağıdaki liste, İİK çerçevesinde yürüyen bir takipte borçlu tarafın delil eksikliğine düşmemesi için hazırlanmıştır.
Önce Takibin Türünü Belirleyin
İtiraz ve şikâyet yolları, takibin ilamlı mı ilamsız mı olduğuna göre değişir. İlamsız takipte ödeme emrine itiraz takibi durdururken, ilama dayalı takipte izlenecek yol farklıdır. Yolun baştan yanlış seçilmesi, süre içinde yapılmış bir başvurunun bile sonuçsuz kalmasına yol açar.
Haciz Sırasında Kaydedilmesi Gerekenler
- Haciz tutanağının bir örneği ve düzenlenme tarihi
- Haczedilen malların dökümü ve tahmini değerleri
- Üçüncü kişiye ait olduğu iddia edilen mallara ilişkin belgeler
- Haczedilemezlik iddiasını destekleyen kayıtlar
- Maaş haczi varsa kesinti oranını gösteren bordro ve yazışmalar
Sık Gözden Kaçan İtiraz Konuları
Borcun bir kısmının ödendiği, alacağın zamanaşımına uğradığı, imzanın borçluya ait olmadığı ya da hacze konu malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiaları birbirinden farklı usullere tabidir. Her biri ayrı bir süreye ve ayrı bir delil setine dayanır. Ödeme yapıldığı ileri sürülüyorsa, ödemenin hangi dosyaya ve hangi borca mahsuben yapıldığını gösteren açıklamalı kayıtlar belirleyici olur.
Uygulama Sırası
- Ödeme emrinin tebliğ tarihini belgeyle sabitleyin.
- Takip dosyasının tamamını inceleyip dayanak belgeyi belirleyin.
- İtiraz mı şikâyet mi gerektiğine takibin türüne göre karar verin.
- Yapılmış ödemeleri tarih ve tutarla eşleştirip listeleyin.
- Haczedilemezlik kapsamındaki mal ve gelirleri ayrı başlıkta toplayın.
Aile ve Geçim Boyutu
Maaş ve benzeri düzenli gelirlerde kesinti oranı sınırlıdır ve bazı alacaklar bakımından farklı kurallar uygulanır. Nafaka gibi alacaklar için ayrı bir rejim söz konusu olduğundan, aynı kişi hakkında birden fazla takip varsa kesintilerin toplamı ayrıca kontrol edilmelidir.
Yargılamaya Taşınan Aşama
İtirazın kaldırılması veya iptali talebiyle uyuşmazlık HMK usulü çerçevesinde mahkemeye taşındığında, icra aşamasında toplanmamış belgelerin sonradan tamamlanması zorlaşır. Bu nedenle haciz anında alınan notlar ve tutanak örnekleri, ilerleyen aşamaların temelini oluşturur.
Bilgilendirme
Bu açıklamalar genel niteliktedir; takibin dayanağı, alacağın türü ve dosyadaki işlemler izlenecek yolu değiştirir. Süreler çok kısa olduğundan, ödeme emri elinize ulaştığı anda dosyayı incelettirmek ve hangi yolun kullanılacağını belirlemek gerekir.