İcra dosyasında satış aşamasına gelindiğinde borçlu ve üçüncü kişiler için tepki süresi son derece kısalır. İİK ve HMK çerçevesinde bu aşamada birbirine benzeyen ama sonuçları tamamen farklı üç yol vardır: icra dairesine itiraz, icra mahkemesine şikâyet ve ihalenin feshi talebi. Yedi günlük süre bunların çoğunda ortaktır; muhatap ise ortak değildir.
Hangi İşleme Karşı Hangi Yol Açık?
- Ödeme emri: Genel haciz yolunda borca ve imzaya itiraz icra dairesine yapılır; mahkemeye verilen dilekçe takibi durdurmaz.
- Kıymet takdiri: Raporun tebliğinden itibaren icra mahkemesine şikâyet edilir; satış aşamasına gelindikten sonra bu itiraz kural olarak dinlenmez.
- Satış ilanı ve usulü: İlanın usulsüzlüğü icra mahkemesine şikâyet konusudur.
- İhale sonrası: İhalenin feshi yalnız icra mahkemesinden ve kısa süre içinde istenebilir.
İcra Dairesi ile İcra Mahkemesi Ayrımı
Uygulamada en sık görülen hata, itiraz dilekçesinin mahkemeye, şikâyet dilekçesinin ise icra dairesine verilmesidir. Ödeme emrine itiraz süresinde icra dairesine ulaşmazsa takip kesinleşir ve borçlunun elinde artık yalnız daha ağır şartlara bağlı menfi tespit yolu kalır. Buna karşılık memur işlemine karşı şikâyet icra mahkemesine yapılmalıdır; icra dairesine verilen dilekçe süreyi durdurmaz.
Yedi Günlük Süre Nereden Başlar?
Süre, işlemin öğrenildiği veya tebliğ edildiği tarihten itibaren işler. Tebligatın usulsüz yapıldığı iddia ediliyorsa öğrenme tarihi ayrıca ileri sürülmeli ve belgelendirilmelidir. Kıymet takdirine itiraz edilmemişse, satış aşamasında değerin düşüklüğü artık başlı başına fesih sebebi olarak ileri sürülemez; bu nedenle raporun tebliğ günü dosyanın en kritik tarihlerinden biridir.
Yanlış Mercie Başvurunun Sonucu
İcra hukukunda süreler hak düşürücü niteliktedir ve yanlış mercie yapılan başvuru bu süreyi durdurmaz. Dilekçe doğru mercie ulaştığında çoğu zaman süre dolmuş olur; taşınmaz ihale edilmiş, tescil işlemi ilerlemiş olabilir. İhale kesinleştikten sonra geri dönüş imkânı büyük ölçüde kapanır.
Satış Öncesi Kontrol Listesi
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi ve itiraz edilip edilmediği not edilir.
- Satış ilanının tebliği ve ilan şartlarına uygunluğu incelenir.
- Taşınmaz üzerindeki şerh, irtifak ve kira ilişkileri kontrol edilir.
- Borçlunun ödeme veya taksitlendirme imkânları değerlendirilir.
- Fesih talebi düşünülüyorsa teminat ve para cezası riski hesaplanır.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; takibin türü ve dosyadaki tebligatların durumu izlenecek yolu değiştirir. Satış günü yaklaşmışsa vakit kaybetmeden dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz önemlidir.