Hesabına erişemeyen bir kişinin ilk sorusu çoğu zaman "parayı kim durdurdu" değil, "nereye dilekçe vereceğim" olur. Oysa MASAK blokesi dosyalarında bu iki soru birbirinden ayrılamaz. Kısıtlamayı koyan makam tespit edilmeden yazılan her dilekçe, süre işlerken kaybedilen bir adımdır.
"Bloke" Tek Bir İşlem Değildir
Uygulamada aynı isimle anılan durumun en az üç farklı kaynağı olabilir. Banka, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesindeki kendi risk ve uyum politikası gereği hesabı geçici olarak kısıtlamış olabilir. 5549 sayılı Kanun kapsamında şüpheli işlem bildirimi sonrası işlemin gerçekleştirilmemesi yoluna gidilmiş olabilir. Ya da yürüyen bir soruşturmada Cumhuriyet savcısının talebi üzerine hâkimlik tarafından elkoyma kararı verilmiş olabilir. Bu üç ihtimalin muhatabı, itiraz mercii ve inceleme usulü aynı değildir.
Kaynağı Belirlemenin Pratik Yolu
- Bankadan kısıtlamanın dayanağının yazılı olarak bildirilmesi istenir; şube beyanı yerine yazılı cevap esas alınır.
- Adli bir karar varsa hangi savcılık ve hangi soruşturma numarası üzerinden işlem yapıldığı öğrenilir.
- Adli kaynak doğrulandığında dosyaya vekâletle erişim ve kısıtlılık durumu kontrol edilir.
- Kaynak idari ise, muhatabın kurum mu banka mı olduğu ayrıştırılır.
Yanlış Mercie Başvurunun Bedeli
Adli elkoymaya karşı bankaya yazılan şikâyet, hesabın açılmasını sağlamadığı gibi itiraz süresini de durdurmaz. Aynı şekilde bankanın kendi ticari kararına karşı savcılığa verilen dilekçe, çoğu zaman "suç unsuru bulunmadığı" gerekçesiyle işlemsiz kalır. Tüketici hakem heyeti veya idari şikâyet hatları da bu uyuşmazlığın doğal mecrası değildir. Doğru merci belirlenmeden hazırlanan güçlü bir dilekçe, yanlış kapıda etkisizdir.
Fon Kaynağını Belgeyle Anlatmak
İncelemenin özü, paranın nereden geldiğidir. Aklama şüphesini konu alan TCK 282 kapsamındaki değerlendirmede beyan değil belge konuşur. Maaş bordroları, taşınmaz veya araç satış belgeleri, miras ve tereke evrakı, şirket ortaklık ödemeleri, lisanslı platform hesap ekstreleri ve SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemelerine tabi kuruluşlardan alınan işlem dökümleri tarih sırasına dizilmelidir. Zincirdeki tek bir kopukluk, tüm anlatımı zayıflatır.
Tamamı Yerine Kısmi Talep Kurmak
Dosyanın bütününün çözülmesini beklemek yerine, ölçülülük ekseninde daraltılmış talepler çoğu zaman daha isabetlidir. Maaşın yattığı hesap, nafaka ödemesi, sağlık gideri veya işletmenin bordro ödemeleri gibi kalemler ayrı ayrı gerekçelendirildiğinde inceleme konusu somutlaşır. Talep, hangi hesap ve hangi tutar için ne kadar süreyle serbesti istendiğini ölçülebilir biçimde göstermelidir.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme niteliğindedir. Her dosyanın kısıtlama kaynağı, tarihi ve muhatabı farklı olduğundan, adım atmadan önce evrak üzerinden yapılacak bireysel bir değerlendirme yerinde olur.