Maaşına haciz konulduğunu bordrosundan öğrenen kişinin ilk sorusu çoğu zaman "nereye itiraz edeceğim" olur. İcra hukukunda bu soru tek cevaplı değildir: itiraz, şikâyet ve dava birbirinden farklı kurumlardır, farklı mercilere yöneltilir ve farklı süreye tabidir. Bu üçlüyü karıştırmak, hakkın esasına hiç girilmeden sonuç alınamamasına yol açar.
Üç Kavramı Ayırmadan Adım Atılmaz
- İtiraz: Ödeme emrine karşı, borcun kendisine yöneliktir ve icra dairesine yapılır.
- Şikâyet: İcra dairesinin işleminin usule aykırı olduğu iddiasıdır; muhatabı icra mahkemesidir.
- Dava: İtirazın iptali veya menfi tespit gibi talepler genel mahkemelerin işidir.
Ödeme Emrine İtirazın Kendine Özgü Takvimi
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren İİK'da öngörülen süre içinde itiraz ederse takip durur. Bu süre kaçırıldığında takip kesinleşir ve artık tartışma borcun varlığından çıkıp işlemlerin usulüne kayar. Bu nedenle tebliğ tarihi, elden alınan zarfın üzerindeki kayıtla birlikte hemen not edilmelidir.
Maaş Haczinde Kesinti Sınırı ve Sıra
Ücret ve maaş üzerindeki haciz sınırsız değildir; kanun belirli bir orana kadar kesintiye izin verir ve nafaka alacakları bakımından ayrı bir rejim öngörür. Birden fazla dosya varsa kesinti sırası da kurala bağlıdır. Bordroda görünen kesinti bu sınırların üzerindeyse yapılacak başvuru, borca itiraz değil, işleme yönelik şikâyettir.
İşverenin Konumu Gözden Kaçmasın
Haciz müzekkeresi işverene tebliğ edildiğinde, kesinti yapma ve icra dairesine bildirimde bulunma yükümlülüğü doğar. İşçinin işten ayrılması hâlinde de bildirim gerekir. Uygulamada işverenin hatalı kesintisi, borçlunun icra dairesine yönelttiği talep yerine doğrudan işverenle yapılan yazışmayla çözülmeye çalışılır; bu yol dosyaya yansımadığı için çoğu zaman sonuçsuz kalır.
Yanlış Yola Başvurmanın Bedeli
Şikâyet edilmesi gereken bir konuda dava açmak ya da mahkemeye taşınması gereken bir talebi icra dairesine dilekçeyle iletmek, süreleri işletmeye devam ettirir. HMK ve İİK'nın öngördüğü kısa süreler dolduğunda, esasen haklı olan talep şeklî nedenlerle sonuçsuz kalabilir. Dosya açılır açılmaz takip dosya numarası, tebliğ tarihi ve başvurulacak merci tek bir sayfada toplanmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Takibin dayanağı, borcun türü ve dosyadaki işlemlerin tarihleri sonucu değiştirebileceğinden, süre işlerken hukuki destek alınması önerilir.