Maaş haczi, alacaklı için düzenli tahsilat sağlayan; borçlu içinse aylık bütçeyi doğrudan etkileyen bir icra işlemidir. İİK ve HMK çerçevesinde bu rehber, haczin fiilen nasıl işlediğine ve sınırlarının nerede çizildiğine odaklanıyor.
Haciz Müzekkeresi İşverene Ulaştığında
İcra dairesi, borçlunun çalıştığı yeri tespit ettikten sonra işverene haciz müzekkeresi gönderir. İşveren, müzekkerenin tebliğinden itibaren borçlunun aylık ücretinden kanunda öngörülen orandaki kesintiyi yapıp dosyaya göndermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük yerine getirilmezse kesilmeyen tutarlardan işveren sorumlu tutulabilir. Borçlunun işten ayrılması hâlinde durumun icra dairesine bildirilmesi gerekir.
Kesinti Oranı ve Nafakanın Önceliği
Ücretin tamamı haczedilemez; kanun kesinti için dörtte birlik bir üst sınır belirler ve borçlu ile ailesinin geçimi için zorunlu olan kısım haczin dışında tutulur. Nafaka alacakları bu sınırın dışındadır ve diğer alacaklardan önce karşılanır. İkramiye, prim ve benzeri ödemelerin ücret kavramına dâhil olup olmadığı ise ödemenin niteliğine göre değerlendirilir.
Birden Fazla Haciz Varsa Sıra Nasıl İşler
- Nafaka alacakları öncelikli olarak karşılanır.
- Kalan kesinti tutarı için hacizler geliş tarihine göre sıraya alınır.
- Öndeki dosya kapanmadan sonraki dosyaya ödeme yapılmaz.
- İşveren, sıradaki dosyaları ve bekleyen müzekkereleri kayıt altında tutar.
- Her ay yapılan kesintinin dosya numarasıyla eşleştirilmesi gerekir.
Haczedilmezlik İddiası Ne Zaman ve Nereye
Kesinti oranının hatalı uygulandığı veya haczedilemeyecek bir gelirin hacze konu edildiği düşünülüyorsa başvurulacak yol şikâyettir ve muhatap icra hukuk mahkemesidir. İcra dairesine verilen dilekçe bu bakımdan sonuç doğurmaz ve şikâyet süresi işlemeye devam eder. Sürenin başlangıcı, haczin öğrenildiği tarihe bağlanır; bu nedenle bordroda kesintinin görüldüğü ilk ay kayıt altına alınmalıdır.
Önceden Yapılan Feragatin Değeri
Borçlunun, haczi caiz olmayan mal ve hakları bakımından önceden feragat etmesi hukuken sonuç doğurmaz. Buna karşılık haciz sırasında yapılan bazı beyanlar dosyada aleyhe yorumlanabildiğinden, tutanağa geçirilen ifadelerin dikkatle okunması ve imzalanmadan önce içeriğinin kontrol edilmesi gerekir.
Burada aktarılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır. Alacağın türü, gelirin niteliği ve dosyadaki haciz sırası sonucu değiştirebilir; işlem yapılmadan önce dosya kapsamına göre hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.