Banka hesabına konulan blokeyi ya da maaştan yapılan kesintiyi ilk fark eden kişi genellikle borçlunun kendisi değil, hesabı ortak kullanan veya alacağı aynı hesaba yatan üçüncü kişilerdir. İİK ve HMK çerçevesinde haciz işlemlerine karşı birden fazla yol bulunur ve bu yolların her biri farklı mercie, farklı süreyle bağlıdır.
İcra Dairesi İşlemi ile Mahkeme Kararını Ayırmak
Haciz, kural olarak icra dairesince yapılan bir işlemdir. Elektronik ortamda hesaplara uygulanan haciz de aynı niteliktedir. Bu işleme yönelik itiraz, işlemi yapan daireye dilekçe vermekle sonuçlanmaz; işlemin kanuna aykırı olduğu iddiası icra mahkemesine şikâyet yoluyla taşınır. Buna karşılık borcun kendisine yönelik itiraz, takibin türüne göre icra dairesine veya icra mahkemesine yapılır. Bu iki kanalın karıştırılması, sürelerin kaçırıldığı en tipik noktadır.
Hangi Yol Hangi Duruma Karşılık Gelir
- Haczedilemeyecek bir gelir veya mal haczedilmişse şikâyet yolu gündeme gelir.
- Hacizli mal borçluya değil üçüncü kişiye aitse istihkak iddiası ileri sürülür.
- Borcun hiç doğmadığı veya sona erdiği iddiasındaysanız menfi tespit yolu ayrı bir davadır.
- Ödeme yapıldığı halde takip sürüyorsa ödeme belgesi ile itiraz gündeme gelir.
- Takibin yapıldığı yerin yetkisiz olduğu iddiası ayrı bir itiraz konusudur.
Maaş ve Emekli Aylığında Özel Durum
Maaş haczinde kesintinin kanunda öngörülen orana uyup uymadığı denetlenmelidir. Emekli aylıkları bakımından ise kural olarak haczedilemezlik korumasının bulunduğu, borçlunun muvafakati gibi istisnaların dar yorumlandığı bilinmelidir. Ortak hesaplarda ise haczin, borçlu olmayan hesap sahibinin payını kapsayıp kapsamadığı ayrıca tartışılır; bu iddia hesabın açıldığı bankaya değil, yargı merciine yöneltilir.
Blokeyi Kaldırmak İçin İşlem Sırası
- İcra dosyası incelenerek haczin dayanağı olan takip ve tarihi tespit edilir.
- Hesaba giren paranın kaynağı belgeyle gösterilir; nafaka, sosyal yardım gibi nitelikler ayrıştırılır.
- Öğrenme tarihi belirlenir ve şikâyet için öngörülen kısa süre buna göre hesaplanır.
- Talep, işlemin hangi yönüyle kanuna aykırı olduğu belirtilerek yazılır.
- Gerekiyorsa takibin durdurulmasına yönelik talep aynı dilekçede ayrıca ileri sürülür.
Karşı Tarafın Elini Güçlendiren Hatalar
Dosyayı hiç incelemeden yapılan başvurular, çoğu zaman dayanağı olmayan genel itirazlara dönüşür. Ayrıca borçlunun icra dosyasına yaptığı ödemelerin makbuzsuz bırakılması, sonradan aynı tutarın yeniden istenmesine zemin hazırlar. Her ödemenin dosya numarasıyla ilişkilendirilmesi, ileride açılacak bir menfi tespit veya istirdat talebinin temelini oluşturur.
Bu açıklamalar genel bir bakış sunar; icra dosyalarında süreler gün hesabıyla işlediğinden gecikme telafisi güçtür. Hesabınıza veya malınıza yönelik bir haciz uygulandığında dosyayı inceleyecek bir uygulamacıyla hızla temasa geçmeniz doğru olur.