Kripto varlık vaadiyle yapılan dolandırıcılıklarda kaybedilen ilk şey para değil, zamandır. Transferi izleyen saatler içinde fon birden çok hesap ve platform arasında dağıtılır. Bu nedenle mağdurun ilk günkü hamleleri, sonraki iki yıl boyunca yürütülecek dosyanın sınırlarını çizer. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu bankaların yükümlülüklerini, 5549 sayılı Kanun şüpheli işlem bildirimi düzenini, SPK’nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri platform tarafını, TCK 282 ise suç gelirinin aklanmasına ilişkin boyutu ilgilendirir.
Bankaya İtiraz Nedir, Ne Değildir?
Bankaya yapılan bildirim, hesap hareketinin incelenmesini ve mümkünse alıcı hesaptaki bakiyenin durdurulmasını amaçlar. Bu bir dava değildir ve bankayı kendiliğinden ödemeye zorlamaz. Buna karşılık bildirim tarihinin kayda geçmesi, sonraki aşamada bankanın hangi anda haberdar olduğunu ve ne yaptığını tartışabilmek için kritik önemdedir. Bildirimin telefonla değil, yazılı ve kayıt numaralı biçimde yapılması gerekir.
Aynı Anda Yürütülmesi Gereken Adımlar
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet ve alıcı hesaplar üzerinde tedbir talebi
- Bankaya yazılı bildirim ve işlem kayıtlarının saklanması talebi
- Platform üzerindeki hesap kayıtlarının, cüzdan adreslerinin ve işlem kimliklerinin dışa aktarılması
- Tanıtımın yapıldığı mecradaki içeriğin tarih doğrulanabilir şekilde kaydedilmesi
- Yatırım vaadini içeren tüm yazışmaların kesintisiz bir zaman çizelgesine bağlanması
Hangi Talep Hangi Mercie Ait?
Failin cezalandırılması ve el koyma talepleri ceza soruşturması kapsamındadır. Bankanın veya ödeme kuruluşunun sorumluluğuna dayanan zarar talebi ise hukuk yargılamasının konusudur ve müşterinin sıfatı ile tutara göre tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi veya genel mahkeme gündeme gelir. Düzenleyici kuruma yapılan şikâyet idari denetim sağlar, kaybedilen tutarı iade ettirmez. Bu üç kanalın tek bir başvuru sanılması, mağdurun aylarca hiçbir tazminat talebi ileri sürmemiş olması sonucunu doğurur.
Sorumluluk Tartışmasında Belirleyici Sorular
İşlem, hesabın olağan kullanım profiliyle uyumlu muydu? Kısa sürede ardışık ve yüksek tutarlı transferler için ek doğrulama uygulandı mı? Şüpheli işlem izleme sistemi devreye girdi mi, girdiyse ne yapıldı? Müşterinin bildiriminden sonra alıcı hesaba ulaşmak için geçen süre ne kadardı? Bu soruların cevabı büyük ölçüde karşı tarafın kayıtlarındadır; bu nedenle kayıtların celbi talebi dilekçenin ilk sayfalarında yer almalıdır.
Kendi Kusuru Savunmasına Karşı Hazırlık
Karşı taraf çoğu kez transferin mağdurun kendi iradesiyle yapıldığını ileri sürer. Buna karşılık aldatmanın niteliği, sahte sitelerin gerçeğe benzerliği ve kullanılan kurumsal görünüm somut olarak ortaya konmalıdır. Kayıp tutarın kalem kalem gösterilmesi ve her transferin dekontuyla eşleştirilmesi, hesap tartışmasını sadeleştirir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; transferin yapıldığı kanal, platformun statüsü ve bildirim zamanı sonucu doğrudan etkileyeceğinden, kayıp fark edildiği anda hukuki destek almanız önemlidir.