Dolandırıcılık mağduru olan kişinin parası, çoğu zaman doğrudan failin hesabına değil; ödeme kuruluşları, elektronik para hesapları ve kripto varlık platformları üzerinden geçen bir zincire dağılır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ve Türk Ceza Kanunu'nun aklamaya ilişkin 282. maddesi bu zincirin farklı halkalarını ilgilendirir. Mağdurun en sık düştüğü hata ise ilk saatlerini yanlış kapıda harcamasıdır.
İlk Saatlerde Ne Yapılmalı
Paranın izlenebilmesi, hesaplar arasında yeniden dağıtılmadan önce harekete geçilmesine bağlıdır. Bankaya yapılan sözlü bildirim çoğu zaman kayda geçmez; bu nedenle işlem itirazının bankanın resmi kanalından, referans numarası alınarak yapılması gerekir. Ancak banka bildirimi tek başına adli süreci başlatmaz. Hesaplara tedbir konulabilmesi için savcılığa suç duyurusunda bulunulması ve talebin somut hesap bilgileriyle desteklenmesi gerekir; el koyma ve blokeye ilişkin kararlar hâkimlik denetimi altında verilir.
Hangi Merci Neyi Yapar
- Cumhuriyet başsavcılığı: Soruşturmayı yürütür, hesap hareketlerinin temini ve tedbir taleplerini değerlendirir.
- Banka veya ödeme kuruluşu: Kendi iç itiraz sürecini işletir; müşteri şikayetini kaydeder, ancak üçüncü kişinin hesabını kendiliğinden bloke etmez.
- Düzenleyici ve denetleyici kurumlar: Kuruluşun mevzuata aykırılığını denetler; mağdurun parasının iadesini sağlamaz.
- Hukuk mahkemesi: Sebepsiz zenginleşme ve tazminat taleplerinin yeridir; ceza soruşturmasından bağımsız olarak yürür.
Dilekçeyi İzlenebilir Kılmak
- Her transferi tarih, saat, tutar, gönderen ve alıcı bilgisiyle tablo hâline getirin.
- Kripto varlık transferlerinde cüzdan adresini ve işlem kimliğini eksiksiz yazın.
- Platformun kurumsal unvanını, varsa yetki durumunu ve iletişim kanallarını belirtin.
- Yönlendirme mesajlarını, arama kayıtlarını ve tanıtım materyallerini ham hâlleriyle saklayın.
- Aynı yapıdan zarar gören başka kişiler varsa, dosyaların birleştirilmesi talebini gündeme getirin.
İadeyi Zorlaştıran Etkenler
Paranın yurt dışındaki bir hizmet sağlayıcıya geçmesi, aracı hesaplarda parçalara bölünmesi ya da nakde dönüştürülmesi izlemeyi güçleştirir. Bu nedenle başvurunun kapsamı yalnızca son alıcıyla sınırlı tutulmamalı, zincirin tamamı gösterilmelidir. Aracı olarak kullanılan kişilerin durumu ise ayrı bir hukuki değerlendirme gerektirir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; işlemin yapıldığı kanal ve tarafların konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, kayıp fark edilir edilmez hukuki destek alınması önerilir.