Maaşına haciz konulduğunu öğrenen borçlunun en sık yaptığı hata, hazırladığı dilekçeyi yanlış makama vermektir. İİK ve HMK çerçevesinde itiraz ile şikâyet birbirinden ayrı kurumlardır ve muhatapları da farklıdır.
İtiraz mı Şikâyet mi
Ödeme emrine karşı ileri sürülen borcu yoktur veya imza bana ait değildir savunmaları itirazdır ve icra dairesine yapılır. Buna karşılık maaşın haczedilemeyecek kısmının haczedilmesi, kesinti oranının hatalı uygulanması ya da usulüne aykırı bir icra işlemi yapılması hâlinde başvurulacak yol şikâyettir ve muhatap icra hukuk mahkemesidir. Bu ayrım yapılmadan yazılan tek bir dilekçe, çoğu zaman iki hakkın da süresinde kullanılamaması sonucunu doğurur.
Kesinti Oranı ve Sınırı
Kural olarak maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; kanun kesinti için dörtte birlik bir üst sınır öngörür ve borçlunun ailesinin geçimi için gerekli kısım haczedilemez. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışındadır ve ayrı bir öncelik sırasına tabidir. Emekli aylıkları ile bazı sosyal yardımlar bakımından ise özel mevzuattaki haczedilmezlik hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Süreler Neden Bu Kadar Kritik
Ödeme emrine itiraz için kanunda öngörülen süre, tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar ve kaçırılması takibin kesinleşmesi anlamına gelir. Haczedilmezlik şikâyetinde süre ise öğrenme tarihine bağlanır. Tebligatın eski adrese yapıldığı durumlarda usulsüz tebligat iddiası ayrıca ileri sürülmeli, tebliğ evrakı ve adres kayıt sistemi kaydı birlikte sunulmalıdır.
Dilekçede Bulunması Gerekenler
- İcra dosya numarası ve haczin dayanağı işlem tarihi.
- İtirazın kapsamı: borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı yönelik olduğu.
- Maaş bordrosu ve kesinti dökümü.
- Bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin nüfus kaydı.
- Talep sonucu: haczin kaldırılması mı, oranın düzeltilmesi mi istendiği.
Yanlış Adrese Verilen Dilekçenin Akıbeti
İcra dairesine verilen bir şikâyet dilekçesi mahkemeye yapılmış sayılmaz; benzer şekilde mahkemeye sunulan itiraz da takibi durdurmaz. Süre bu arada işlemeye devam eder. Ayrıca haczedilmezlikten önceden feragat edilmesinin sonuç doğurmayacağı, buna karşılık haciz sırasında yapılan bazı beyanların aleyhe yorumlanabileceği gözden kaçırılmamalıdır.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Takibin türü, tebligat tarihleri ve alacağın niteliği izlenecek yolu tamamen değiştirebileceğinden, dosyanın somut verileriyle birlikte hukuki destek alınması önerilir.